جایگاه نهادهای دانشجویی در حکمرانی آموزش عالی با رویکرد سیاستهای کلی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشتۀ اقتصاد و مدیریت مالی آموزش عالی، دانشکدة علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد، گروه مهندسی شیمی، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.30507/jmsp.2021.273292.2201
چکیده

هدف از این پژوهش، تحلیل جایگاه نهادهای دانشجویی در حکمرانی آموزش عالی است. این پژوهش کیفی در دو گام تدوین شده ‌است. نخست با استفاده از روش مروری نظام‌مند، کلیدواژه‌های تخصصی پژوهش شامل دانشجو و حکمرانی دانشگاه، صدای دانشجویان در دانشگاه، دانشجویان و تصمیم‌گیری در دانشگاه و خودحکمرانی دانشجویان در پایگاه‌های بین‌المللی معتبرِ ساینس دیرکت، اشپرینگر، اریک، امرالد، سیج و آنلاین لایبرری وایلی در بازۀ زمانی 1995 تا 2020 م جست‌وجو شد و درنهایت با استفاده از فرم پریسما، 39 مقاله انتخاب گردید. در مرحلۀ دوم با استفاده از روش سه‌مرحله‌ای تحلیل تماتیک ولکات (2008)، مقالات منتخب تحلیل شد. یافته‌های مؤلفه‌های نقش نهادهای دانشجویی در حکمرانی آموزش عالی به‌طور کل 6 تم فرعی اولیه با 13 تم فرعی ثانویه به‌دست آمد. این تم‌ها شامل حکمرانی فرادانشگاهی (سیاست‌گذاری فرادانشگاهی و مدیریت فرادانشگاهی)، حکمرانی درون‌دانشگاهی (سیاست‌گذاری درون‌دانشگاهی و مدیریت درون دانشگاه)، گفتمان دانشجویی (ساختار نهادهای دانشجویی، کنشگری دانشجویان و نقش دانشجویان)، توسعۀ دانشجویی (توسعۀ سرمایۀ انسانی دانشجویان و توسعۀ سرمایۀ اجتماعی دانشجویان)، سازوکارهای حمایتی و قانونی (سازوکارهای حمایتی ـ تشویقی و سازوکارهای قانونی) و ظرفیت‌های نرم دانشگاه (ارزش‌های فرهنگی و  ارزش‌های اجتماعی) به‌دست آمد. از این میان، ارائۀ مشوق‌هایی برای افزایش علاقه و انگیزۀ دانشجویان برای مشارکت، ایجاد اتحادیه‌ها و اصناف دانشجویی، فرهنگ دانشگاهی حامی مشارکت دانشجویان و جمع‌سپاری در تصمیم‌گیری‌های دانشگاه وزن بیشتری از دیگر مفاهیم کلیدی داشتند. در پایان براساس یافته‌های پژوهش، سیاست‌های پیشنهادی برای نظام آموزش‌ عالی ایران ارائه شد.