تحلیل مسیر رفتار حفاظت منابع آب در بخش کشاورزی و احیای دریاچه ارومیه: مورد مطالعه کشاورزان حوضه جنوبی دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه سنندج
2 دانشیار گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه
3 استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه
doi
چکیده
برخی نظریات در احیای زیست بوم دریاچه ارومیه بر انتقال منابع آب از مناطق دیگر تأکید دارند که خودموجب انتقال بحران به آن مناطق می شود. در این میان، کمتر به اصلاح الگوی مصرف آب در بخش های متعامل با این زیستبوم تأکید می شود. در این راستا، بهینه سازی مصرف آب در بخش کشاورزی، راهکار مناسبی برای ذخیره آب و بازگرداندن مازاد آن برای باز توزیع به دریاچه می باشد. لذا، تحقیق حاضر درصدد شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار کشاورزان در صرفه جویی مصرف آب با تأکید بر نقش سازمان های مردم نهاد محیط زیستی می باشد. چارچوب نظری تحقیق بر اساس الگوی رفتار هدفمند پروجینی و کانر شکل گرفت. جامعه تحقیق کلیه کشاورزان حوضه آبریز جنوبی دریاچه ارومیه در شهرستان میاندوآب بودند ( N ≈23750 ) که با جدول کرجسی و مورگان حجم نمونه 368 نفر انتخاب شد و طبق نمونه گیری طبق های با انتساب متناسب نسبت به نمونه گیری آنها اقدام شد و با ابزار پرسشنامه پیمایش شدند. روایی صوری پرسشنامه توسط عده ای از اعضای هیأت علمی رشته ترویج و آموزش کشاورزی تأیید شد. برای تأیید انسجام گویه های شاخص های تحقیق، از مطالعه پیشآزمون و تحلیل عاملی تأییدی در فضای نرمافزار AMOS (نسخه 20) استفاده شد. آمار توصیفی و استنباطی تحقیق با نرم افزار SPSS تحلیل گردید. نتایج تحلیل مسیر نشان می دهد که کنترل رفتاری و عملکرد سازمان های مردم نهاد محیط زیستی بهطور مستقیم بر رفتار صرفه جویی آب تأثیر می گذارند و تمایل به مشارکت در سازمانهای مردم نهاد و تمایل به احیای دریاچه ارومیه بهطور غیرمستقیم و با واسطه نیت مشارکت در سازمان های مردمنهاد محیط زیستی و نیت صرفه جویی آب بر رفتار صرفه جویی آب تأثیر میگذارند. در نهایت، بر اساس نتایج تحقیق، پیشنهادهایی برای بهبود رفتار کشاورزان در مصرف آب و افزایش مشارکت آنها در سازمانهای مردمنهاد محیط زیستی ارائه شده است.
