بررسی آرا و اندیشه‌های سیمین بهبهانی دربارۀ گذشتۀ ادبی ایران

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.48308/hlit.2024.234586.1297
چکیده

سیمین بهبهانی جزو شاعران شاخص معاصر است که مخصوصاً در حوزۀ غزل دستاوردهای قابل‌توجهی داشته است. بررسی آثار سیمین نشان می‌دهد که وی علاوه بر سرودن شعر، در زمینۀ نقد ادبی نیز اندیشه‌ها و آرای مهمی دارد. هدف ما در این پژوهش، بررسی و ارزیابی دیدگاه­های سیمین دربارۀ ادبیات کلاسیک است. اهمیت این مسئله از آن‌روست که معمولاً شاعرانی که داعیۀ نوآوری دارند، ادبیات قدیم را مانع خود می­بینند و گاه با نظرات و تحلیل­های خود درصدد تخریب آن برمی­آیند؛ اما سیمین به عنوان شاعری نوآور، نگاهی معتدل به این قضیه دارد و ضمن ارج نهادن به ادبیات گذشته، به نوآوری نیز می‌پردازد. در این پژوهش با روش تحلیلی – انتقادی، تلاش شده است نظرات و آراء سیمین که به شکل پراکنده در مقدمۀ کتاب­های شعر، مصاحبه‌ها، یادداشت‌ها و گفت‌وگوهایش طرح شده است به شکلی نظام‌مند و منسجم استخراج، رده‌بندی و تحلیل شود. برای رسیدن به این هدف ابتدا زندگی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری ذهنیت او بررسی شده، سپس دیدگاه‌ها و نظرات او دربارۀ دوره‌های ادبی، سبک‌ها، گونه‌های ادبی، شاعران و قالب‌های ادبی قدیم، رده‌بندی و تحلیل شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که زیستن سیمین در خانواده‌ای علمی و انس و مطالعات عمیق او در ادب قدیم، باعث شکل‌گیری ذهنیتی پخته و معتدل در او شده است و داوری‌‌ها و ارزیابی‌های او در باب شعر کلاسیک فارسی، می‌تواند الگویی مناسب برای نقد گذشتۀ ادبی ما باشد.