استفاده از روش ترکیبی دیمتل و فرآیند تحلیل شبکه با رویکرد فازی برای رتبه‌بندی مولفه‌های ژئومکانیکی تاثیرگذار بر انتخاب روش‌های استخراج زیرزمینی

نویسندگان

1 کاندیدای دکترا، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

3 استاد دانشکده معدن و علوم زمین، دانشگاه نظربایف، آستانا، قزاقستان

doi
10.22034/ijme.2024.2010704.1979
چکیده

در وقوع ریسک‌های ژئومکانیکی در معادن و فضاهای زیرزمینی و همچنین در انتخاب یک روش استخراج زیرزمینی مناسب و ایمن نه یک فاکتور به‌تنهایی، بلکه مجموعه‌ای از فاکتورها در ارتباط با یکدیگر عمل می‌کنند. مطالعه، رتبه‌بندی و تعیین میزان اهمیت فاکتورهای ژئومکانیکی و زمین‌شناسی موثر در انتخاب یک روش استخراج زیرزمینی مناسب از دیدگاه ارتباط و اندرکنش موجود میان آن‌ها، علاوه بر کمک به انتخاب بهترین (ایمن‌ترین و سودآورترین) روش استخراج قبل از شروع فرآیند معدنکاری، می‌تواند به طراحی بهتر و ایمن‌تر معدن نیز کمک کند و باعث کاهش ریسک‌های متعاقب شود. بنابراین با توجه به اهمیت موضوع، در این تحقیق با استفاده از روش DANP فازی به رتبه‌بندی و تعیین میزان اهمیت فاکتورها از دیدگاه روابط موجود میان آن‌ها پرداخته شد. برای انجام این تحقیق، ابتدا فاکتورهای ژئومکانیکی و زمین‌شناسی تاثیرگذار در انتخاب روش مناسب برای استخراج زیرزمینی مطالعه و شناسایی شدند. سپس برای بررسی و تعیین میزان اهمیت آن‌ها از روش DANP فازی استفاده شد. برای اجرای این روش، ابتدا پرسشنامه‌هایی طراحی و در میان متخصصان توزیع و 19 پرسشنامه برای ارزیابی پارامترها دریافت شد. در نهایت با اجرای این روش، وزن نهایی فاکتورها محاسبه و سپس بر اساس وزن‌های به دست آمده رتبه‌بندی شدند. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهند که فاکتورهای مقاومت کششی توده‌سنگ (115/0)، فاصله‌داری ناپیوستگی‌ها (113/0)، تنش‌های برجا (109/0) و ساختارهای اصلی زمین‌شناسی کانسار با وزن 107/0، به ترتیب دارای بالاترین رتبه‌اند و بیشترین اهمیت در بین سایر فاکتورها را دارند.