تبیین راهبردهای توزیع قدرت اجتماعی در بین اقوام ایرانی با تأکید بر سیاست‌های کلی نظام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشتۀ جغرافیای سیاسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

3 استاد، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

doi
10.30507/jmsp.2021.289299.2260
چکیده

قدرت دارای ابعاد گوناگونی است و در این پژوهش، منظور بُعد حکمرانی مردم بر یکدیگر است که از آن به «قدرت اجتماعی» یاد می‌شود. از منظر دیگر می‌توان گفت کسانی که در زندگی توان اثرگذاری بیشتری برای ادارۀ دیگران دارند، از قدرت اجتماعی بیشتری برخوردارند. قوم بلوچ ازجمله اقلیت‌های قومی مؤثر بر مناسبات جامعۀ ایران به‌حساب می‌آید. توزیع قدرت در این منطقه دو گونه است؛ به این معنا که قدرت به دو گونۀ رسمی و غیررسمی تقسیم می‌شود. گونۀ رسمی که از حکومت مرکزی پیروی می‌کند و گونۀ غیررسمی که برمبنای قومیت و مذهب شکل ‌گرفته است. هدف این پژوهش تبیین راهبردهای توزیع قدرت اجتماعی در بین اقوام ایرانی با تأکید بر سیاست‌های کلی نظام است که در آن، قوم بلوچ ساکن در جنوب‌ شرق ایران بررسی شده است. این پژوهش از نوع پژوهش‌های کیفی است که با استفاده از رویکرد مبتنی بر نظریۀ داده‌بنیاد انجام شد. جامعۀ آماری شامل افراد متخصص و صاحب‌نظر در زمینۀ مسائل اقوام و مذاهب، شامل استادان دانشگاه، مسئولان اجرایی و امنیتی استان و صاحب‌نظران حوزۀ مذکور از عزیزان بلوچ ساکن در منطقه، بود که با استفاده از رویکرد نمونه‌گیری هدفمند درمجموع تعداد هفده نفر به‌عنوان مشارکت‌کنندگان در پژوهش انتخاب شدند. داده‌ها به‌روش مصاحبه با هدایت کلیات و به‌صورت نیمه‌ساختاریافته گردآوری‌ شد و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفت. محور مطالعه در این پژوهش، تبیین چگونگی توزیع گونۀ غیررسمی قدرت در میان قوم بلوچ ساکن در ایران است که درنهایت منجر به شناسایی چهار طیف قدرت شامل نخبگان مذهبی، نخبگان قومی، نخبگان علمی و نخبگان اقتصادی گردید.