فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی این سؤال پرداخته است که «عوامل برون‌زای مؤثر، بازیگران و پیامدهای غیردولتی شدن صنایع پایین‌دستی نفت و گاز چه مواردی هستند؟» در گام اول سؤالات متناسب با چارچوب IAD با مطالعه اسناد، پژوهش­های پیشین، اخبار و داده‌های اقتصادی استخراج گردیدند. در این گام 15 نفر از نخبگان و فعالان صنعتی به روش غیرتصادفی و بر مبنای احراز نخبگی در صنعت پتروشیمی انتخاب گردیده و در بازه 3 ماهه تابستان 1401 مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. در گام دوم گزاره­های مستخرج از مصاحبه­ها با استفاده از روش تحلیل مضمون، با رویکرد قیاسی و بر مبنای چارچوب تحلیلی IAD بررسی گردیدند. عوامل برون‌زا به سه دسته تقسیم می‌شوند؛ دسته اول ویژگی‌های اجتماع است که عبارت‌اند از: ضعف رویکرد سرمایه‌گذاری عامه مردم، کژ گزینی بازیگران سیاسی و عدالت‌طلبی. شرایط مادی/ بیولوژیکی عامل برون‌زای دوم است که از این موارد تشکیل می‌گردد: نقص بازار سرمایه و بخش بانکی، ضرورت حضور نهادهای عمومی غیردولتی، نواقص بخش خصوصی واقعی، نواقص قانونی و سیاست‌های کلان، نواقص بخش اقتصاد کلان، تحریم اقتصادی و نواقص تنظیم نرخ خوراک. عامل برون‌زای سوم نیز قواعد، قوانین و اسناد بالادستی کشور هستند. در حوزه بازیگران 21 نهاد شناسایی شدند که در سه لایه تأسیسی، سیاستی و عملیاتی فعالیت می‌کنند و هرکدام وظایف خاصی از سیاست‌گذاری کلان، سیاست‌گذاری بخشی و مستقیم، تأمین خوراک، مدیریت و توسعه و ... را انجام می‌دهند. پیامدهای مستخرج نشان می­دهند که همه اهداف اقتصادی در صنایع پایین‌دستی خصوصی محقق نشده­اند.