مقایسه تحمل به خشکی ارقام ایرانی و خارجی گلرنگ با استفاده از شاخص های تحمل

نویسندگان

1 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران

2 دانشیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران

3 دانشیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران

4 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2021.16254.1840
چکیده

به منظور ارزیابی تحمل به خشکی ارقام گلرنگ با استفاده از شاخص­های تحمل به خشکی، آزمایشی به صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1395-1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه پیام نور شهرستان خاش اجرا شد. تیمارهای آزمایشی از چهار سطح تنش شامل قطع آبیاری در مراحل گل­دهی، غوزه­دهی، تشکیل دانه و بدون قطع آبیاری به عنوان عامل اصلی؛ و پنج سطح ارقام گلرنگ شامل ارقام داخلی گلمهر، پدیده و فرامان و ارقام خارجی یوت و نبراسکا 10 به عنوان عامل فرعی تشکیل شد. نتایج نشان داد که بالاترین میزان عملکرد دانه از تیمار بدون قطع آبیاری و رقم خارجی یوت حاصل شد. کمترین عملکرد دانه نیز مرتبط با تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم پدیده بود. ضرایب همبستگی ساده بین شاخص‌های تحمل به تنش خشکی و عملکرد دانه تحت شرایط هر سه تنش نشان داد که شاخص­های MP، GMP، STI،RDI ،YI  همبستگی مثبت و معنی­داری با عملکرد دانه در شرایط شاهد و تنش داشتند. بنابراین، برای غربال مطلوب­تر ارقام متحمل گلرنگ می­توان از آن­ها استفاده کرد. افزون بر این، همبستگی بین شاخص­های MP، GMP، STI،RDI ،YI  در هر سه شرایط تنش مثبت و معنی­دار بود که با توجه به همبستگی آن­ها با عملکرد دانه در هر سه شرایط بر مطلوبیت استفاده همزمان این شاخص­ها در گزینش ارقام می­افزاید. در مجموع برای ارقام گلرنگ، شاخص‏های MP، GMP و STI مناسب­ترین شاخص­ها برای ارزیابی تحمل به تنش خشکی در تیمارهای مختلف مورد مطالعه بودند. همچنین بر اساس این شاخص­ها، نمودار بای­پلات و تجزیه خوشه­ای، رقم یوت در هر سه شرایط تنش خشکی مورد مطالعه به عنوان متحمل­ترین و رقم پدیده حساس­ترین رقم شناسایی شد.