شناسایی الگوهای گردشی متوسط‌ مقیاس مؤثر بر رخداد پدیده گرد و غبار در استان بوشهر

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط زیست، پژوهشکده خلیج فارس، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 استادیار گروه محیط زیست، پژوهشکده خلیج فارس، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

3 دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2021.1998
چکیده

پدیده گردوغبار خطرهای فراوانی را برای جامعه بشری داشته و اهمیت ویژه­ای برای ساکنان در کمربند گردوغبار یعنی غرب و جنوب­غرب ایران، دارد. پژوهشگران مختلف از زوایای متفاوت این پدیده را مورد مطالعه قرار داده­اند و از نظر اهمیت موضوع و مخاطرات ناشی از آن، همچنان در صدر موضوع­های مورد علاقه پژوهشگران در سراسر جهان قرار دارد. هدف از پژوهش حاضر نیز شناسایی الگوهای گردشی متوسط ‌­­­مقیاس مؤثر بر رخداد پدیده گردوغبار در استان بوشهر است. ایستگاه­های مورد مطالعه در این پژوهش شامل ایستگاه سینوپتیک فرودگاهی بوشهر، دیلم، دیّر، جم و عسلویه در یک بازه­ی آماری 17 ساله ( 2001 تا 2017) است. در این پژوهش از داده­های سازمان هواشناسی (کد 06 برای شناسایی غیر محلی بودن پدیده گردوغبار) و داده­های مرکز اروپایی پیش­بینی میان­مدت جو استفاده شده است. همچنین مولفه­های مورد بررسی شامل فشار تراز دریا، مؤلفه مداری و نصف­النهاری باد، سرعت قائم و سرعت باد در ارتفاع 10 متری است. نتایج این مطالعه نشان داد که در طی دوره آماری مورد بررسی، در مجموع 177 رخداد گردوغبار در تمامی ایستگاه­های مورد مطالعه به ثبت رسیده است. پدیده گردوغبار در طی بازه زمانی پژوهش در قالب شش الگوی گردشی متوسط ­مقیاس، استان بوشهر را متأثر می­سازد. این الگوها شامل سه الگوی زمستانی، یک الگوی بهاره و دو الگوی تابستانی است. سهم فراوانی وقوع هر الگو در رخداد پدیده گردوغبار در استان بوشهر شامل الگوی اول زمستانه 6/7 درصد، الگوی دوم زمستانه 9/9 درصد، الگوی سوم زمستانه 3/9 درصد، الگوی بهاره 39 درصد، الگوی اول تابستانه 18 درصد و الگوی دوم تابستانه 2/16 درصد از فراوانی وقوع است.