مطالعه ساختار یک آبخوان در حوزه آبریز رود مند در استان بوشهر با استفاده از داده‌های مگنتوتلوریک حوزه شنوایی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد

2 استادیار دانشگاه تهران

doi
10.22034/ijme.2023.1971026.1948
چکیده

در این پژوهش برای تصویرسازی ساختار منطقه‌ای و سیستم‌های آب زیرزمینی عمیق، داده‌های مگنتوتلوریک حوزه شنوایی(AMT: Audio Magnetotelluric) ثبت شده در 19 ایستگاه واقع در امتداد نیمرخی در جنوب شرقی کمربند ساده چین خورده (SFB) رشته کوه زاگرس، بررسی شده. در ابتدا ابعاد ساختار زیرسطحی منطقه‌ای با استفاده از اسکیو تانسور فاز و ناورداهای چرخشی تانسور امپدانس (Bahr و WAL) طبقه-بندی شده و سپس استرایک ساختار منطقه از روش تانسور فاز تعیین شد. نتایج حاصل از ناورداهای Bahr و WAL در اکثر دوره‌های تناوبی حضور ساختارهای یک‌بعدی و دوبعدی منطقه‌ای متاثر از اعوجاج گالوانیکی محلی را تایید می‌کنند. تجزیه و تحلیل استرایک بر روی تمام داده‌هایی که اختلاف فازهای اصلی آن‌ها بیشتر از 5 درجه است، استرایک منطقه‌ای را حدود N27˚E نشان می‌دهد. پس از چرخش داده‌های امپدانس در راستای استرایک ساختار منطقه، وارونسازی دوبعدی همسانگرد از قطبش‌های مختلف داده‌های امپدانسی و نیز تابع تبدیل ژئومغناطیسی با استفاده از الگوریتم گرادیان‌های مزدوج غیرخطی انجام گرفت. آزمون‌های عددی متعددی انجام گرفت تا مقادیر بهینه پارامترهای تنظیم‌کننده این الگوریتم (τ، α، β و نیز نسبت H/V) تعیین شوند. در ادامه وارون‌سازی قطبش‌های مختلف داده‌های MT انجام گرفت. مدل‌ نهایی تصویر واضحی از ساختار هدایت‌ویژه الکتریکی آبخوان منطقه ارایه می‌دهد. لایه‌ کم‌عمق رسانا حاوی آب شور منطبق با مطالعات هیدروژئولوژیکی قبلی در سرتاسر آبخوان گسترده شده است. این لایه رسانا بر روی پی‌سنگ بختیاری قرار گرفته که از نظر الکتریکی بسیار مقاوم است و مطابق با تحلیل‌های ساختاری قبلی در منطقه با انشعابی از گسل پیشانی کوهستان گسسته شده است. این گسلش امکان چرخش شورابه‌ها بین قسمت‌های عمیق‌تر حاوی نمک‌های تبخیری هرمز و آب‌های زیرزمینی که در اعماق کمتر جریان دارند را فراهم آورده است. در واقع نتیجه حاصل از این مدل‌سازی‌ها برای نخستین بار نقش ساختارهای خطی موجود در این منطقه در شوری بسیار بالای آب‌های سطحی را به تصویر در می‌آورد.