فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر به معرفی و متن‌شناسی تک‌نسخه‌ای دست‌نویس با نام دیوان بلبل گیلانی می‌پردازد که در قرن نهم ه. ق سروده شده. این دست‌نویس به شمارۀ 86 در کتابخانۀ دانشگاه استانبول نگهداری ‌می‌شود و تا کنون مورد معرفی یا تصحیح قرار نگرفته است. هدف اصلی پژوهش پیش ‌رو، معرفی و بررسی این نسخه و بیان عمده‌ ویژگی‌های زبانی، ادبی و فکری آن می‌باشد. روش پژوهش تحلیلی- توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای- میدانی و شواهد درون‎متنی است. در منابع ادبی و تاریخی اطلاعاتی از این شاعر در دسترس نیست و بلبل حتی در بین گیلانیان نیز ناشناخته مانده‌است. او شاعری از طبقۀ متوسط و فاقد سبک است که در قالب‌های مثنوی، قصیده، غزل و قطعه طبع‌آزمایی کرده است. بلبل در قصیده از سبک خراسانی و در غزل از شیوۀ عراقی پیروی‌ می‌نماید. دست‌نویس مذکور مشتمل بر 107 برگ و 3078 بیت است و ترقیمه‌ای ندارد و نام و نشانی از کاتب و زمان کتابت آن به دست نیامد اما از مطاوی متن چنین برمی‎آید که کاتب دقت کافی را در استنساخ نداشته و چندین اشکال کتابتی و نگارشی در دست‌نویس وی دیده می‌شود. عمده‌ترین مضامین دیوان، مدح حکام محلی گیلان و توصیف سرزمین گیلان و زیبایی‌های آن است.