نقد و بررسی تصحیح نظم جواهر اثر ضمیری جاجرمی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
2 استادیار گروه معارف و ادبیّات فارسی دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
3 دکتری زبان و ادبیّات فارسی و مدرّس دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید باهنر اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.48308/hlit.2024.233403.1262چکیده
ایرانیان از دیرباز به برتری و تأثیرگذاری کلام منظوم نسبت به سخن منثور در تعلیم و آموزش پی برده و با به کارگیری وزن و قافیه، آثار فراوانی را در این زمینه خلق کردهاند. «نظم جواهر» یکی از همین آثار است که با هدف تسهیل حفظ معنی لغات قرآن کریم، به همّت «ملاعلی جاجرمی» متخلص به «ضمیری» در سال 1205ه.ق. به رشتۀ نظم کشیده شده است. ضمیری لغات قرآنی را در سی قصیده مطابق با سی جزء قرآن آموزش داده است. وی در سرودن این منظومه از نصاب الصبیان ابونصر فراهی تقلید کرده است. از کتاب نظم جواهر سه نسخۀ خطی در دست است؛ یکی از این نسخهها در کتابخانۀ ملی و دو نسخۀ دیگر در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نگهداری میشود. این اثر در سال 1401ه.ش. بر اساس نسخۀ موجود در کتابخانۀ ملی، تصحیح و از طرف انتشارات مرکز ملی تحقیقات حلال چاپ شده است. پژوهش پیش رو به شیوۀ تحلیلی ـ توصیفی و با استناد به نسخ خطی اثر، به بررسی و نقد این تصحیح اختصاص دارد. بررسی نسخۀ چاپی و مصحَّح نظم جواهر نشان میدهد که اغلاط و کاستیهایی در این کتاب وجود دارد که ناشی از ضعف نسخۀ اساس، خطای مصححان محترم در خوانش متن و نادیده گرفتن نسخههای بدل است.
