ابعاد انسانی حفاظت از منابع طبیعی
نویسندگان
1 استاد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز
2 استادیار گروه کشاورزی دانشگاه پیام نور تهران
doi
چکیده
حفاظت از منابع طبیعی همواره موردتوجه سیاستگذاران قرار داشته، اما برنامههای اجراشده در راستای مدیریت این منابع زیستی با توفیق چندانی همراه نبودهاند، بهنحویکه تخریب منابع آب، خاک، جنگل و سکونتگاههای طبیعی در چند دهه اخیر افزایشیافته است. همین امر موجب نگرانی اندیشمندان مختلف گردیده است. برخی صاحبنظران بر این باورند که جهان در آستانه اتمام منابع طبیعی قرار دارد. در این میان، هرچند نقش مداخلهگریهای انسانی در افزایش تخریب منابع زیستی موردپذیرش قرارگرفته، اما سیاستگذاریهای انجامشده درزمینهی حفاظت منابع طبیعی همچنان بر مبنای تفکرات سنتی فایده نگر طرحریزی میگردند که در آن، تخریب منابع بهعنوان فرایندی طبیعی تلقی میشود و نقش انسانها در شکلگیری تغییرات زیستمحیطی نادیده انگاشته میشود. بنابراین، دستیابی به اهداف حفاظت پایدار منابع زیستی نیازمند بازاندیشی در این شیوه تفکر و رویکرد به اندیشههای معاصر میباشد. بهمنظور حفظ منابع طبیعی میبایست در نگرشی سیستمی و جامعنگر، رابطه نظام اجتماعی- بوم نظام موردتوجه قرارگرفته و بر نقش ابعاد انسانی در سازگاری با بوم نظام تأکید شود. همچنین حفاظت منابع طبیعی دارای بنیانی فرهنگی میباشد. بنابراین، تبیین رابطه فرهنگ و ارزشها و نگرشهای برآمده از آن با سیاستگذاری، تولید، نشر و بهکارگیری برنامههای حفاظتی ضروری است.
