تحلیل ابعاد کمی و کیفی سیاستگذاری نظام آموزش عالی ایران
نویسندگان
1 استاد گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان، سنندج،ایران.
2 دانشجوی دکتری برنامهریزی توسعه آموزشعالی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.30507/jmsp.2020.102393چکیده
افزایش تقاضای اجتماعی برای ورود به رشتههای دانشگاهی و سیل مدرک گرایی در سالهای اخیر بازار آموزش عالی را داغ و شکلگیری سریع و ناموزون مراکز و مؤسسات دانشگاهی را در پی داشته و در عین ناباوری با سیاستگذاریهای غلط نیز مورد حمایت شده است. طبیعتاً برآیند چنین روند تکانشی در رشد بیرویه مراکز دانشگاهی، افت شاخصهای کیفیت در نظام آموزش عالی کشور بوده است. از اینرو در این مقاله تلاش شد تا با تحلیل اسناد و مدارک، روند سیاستگذاری آموزشعالی ایران مورد کندوکاو شود. بررسی پیشینه نشان داد که سیاستها و برنامههای نظام آموزشعالی کشور تحت لوای سیاست کلی و متمرکز کشور و در نبود مشارکت برنامهریزان متخصص و خبرۀ طراحی، تدوین و برای اجرا ابلاغ میشود به نحوی که ماهیتاً بدون ویژگیهای یک نظام برنامهریزی مطلوب و علمی، بدون بینش واقعگرایانه، دور از نیازهای جامعه، بیشتر بروکراتیک و متأثر از جریانات پرنفوذ عقیدتی و سیاسی است. نتایج اجرای چنین سیاستها و برنامههایی در افزایش ثبتنام در مراکز آموزشعالی، ایجاد مراکز علمی جدید، کمبود فضا و تجهیزات فناوری، سیل مدرکگرایی، افت کیفیت علم و دانش، بیکاری فارغالتحصیلان و شکاف بیشتر بین دانشگاه، صنعت و جامعه نمود یافته است. همچنین از مهمترین چالشهای آموزشعالی، اتلاف سرمایههای مالی و انسانی کشور به دلیل بیکیفیتی بروندادها و تمایل نداشتن به جذب این منابع انسانی در سطوح جامعه، نبود نظام جامع نظارت، ارزیابی و اعتبارگذاری در عرصه آموزشعالی، کافی نبودن پویایی در نظام آموزشعالی برای پاسخگویی متناسب به نیازهای جامعه، کم توجهی به پرورش مهارتها، کارآفرینی، خلاقیت و نوآوری در نظام آموزشی، گسست ارتباطات دانشگاهها با مؤسسههای تحقیقاتی و جامعه پیرامون، فقدان جهتگیریهای مرتبط با آمایش سرزمین در برنامهریزیهای توسعه آموزش عالی، کمیتگرایی و فقدان کیفیت لازم آموزش دانشگاهی است. بدیهی است که برای برونرفت از چنین وضعیتی ضمن اهتمام بر تحلیلی آسیبشناسانه از وضعیت موجود، سیاستها، مسیر و سازوکارهای توسعه آموزش عالی کشور به طور اساسی مورد بازبینی قرار گیرد و برای ارتقای سطح مهارت و کارآیی دانشآموخته دانشگاهی مبتنی بر خطمشی توسعه در اسناد بالادستی نظیر سند چشمانداز کشور و تاکید بر نظام علمی و تحقیقاتی و بر پایه اولویتهای آن تلاش و در راستای رفع چالشهای پیشروی توسعه آموزشعالی اقدام کرد.
