تأملاتی پیرامون تمایز باور و پذیرش در معرفت‌شناسی

نویسندگان

1 دکتری کلام(مسائل جدید کلامی و فلسفة دین) از دانشگاه قم، استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه میبد یزد

doi
10.22034/ksiu.2020.1209
چکیده

هدف: هدف محقق در این مقاله، تحلیل و بررسی انتقادی ماهیت باور و نسبت آن با پذیرش، از دیدگاه ون‌فراسن، جاناتان کوهن، آلستون و کلارک بود. ون‌فراسن با تفکیک باور و پذیرش دربارة یک نظریة علمی، معتقد است پذیرش به معنای کارامد بودن و باور به معنای احتمال شخصی است. کوهن معنای باور را به گرایش به صدق قضیه و معنای پذیرش را حکم به نسبت موجود در قضیه تحویل برده است. آلستون نیز با پذیرش تمایز باور و پذیرش، مشخصة باور را یقین دانسته، نسبت این دو مفهوم را با ایمان بررسی کرده است. کلارک نیز با بیان ویژگی‌هایی همچون: امتداد زمانی، غیر ارادی بودن و مراتب داشتن باور، بر تمایز آن با پذیرش تأکید دارد. در مجموع، دیدگاهها در خصوص باور، با تمایز نهادن بین پذیرش و اعتقاد، ماهیت باور را بررسی کرده‌اند. روش: این پژوهش به روش توصیف و تحلیل عقلی کوشیده است با مقایسة دیدگاهها در خصوص چیستی باور، فهمی درخور از آن ارائه دهد. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: مشخصه و ویژگی‌های باور عبارتند از: 1. رویکردی است از ناحیة فاعل شناسا نسبت به قضیه و نیز امور؛ 2. همواره ناظر به صدق است؛ 3. با احتمال سازگار نیست؛ 4. مستقیماً ارادی نیست؛ 5. بین باورهای مبتنی بر حواس و باورهای مبتنی بر سایر منابع باورساز، تفاوت است.