آسیبپذیری اجتماعی حاصل از خشکسالی و سازههای اثرگذار بر آن: مورد مطالعه باغداران انجیر استهبان فارس
نویسندگان
1 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز
2 دانشآموخته کارشناسیارشد، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز
3 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز
doi
چکیده
افزایش شدت و گستره وقوع خشکسالی موجب آسیبپذیری خانوارها و جوامع دارای اقتصاد متکی بر کشاورزی گردیده است. ناپایداری معیشت، فقر و نابرابری اجتماعی نیز باعث شده ساکنان مناطق خشک و نیمهخشک ایران به میزان بیشتری در معرض آسیبپذیری قرار گیرند. همین امر شناخت ماهیت آسیبپذیری اجتماعی از خشکسالی را ضروری مینماید. لذا این پژوهش با هدف تبیین آسیبپذیری از خشکسالی و شناسایی سازههای اثرگذار بر آن انجام پذیرفت. دادههای مورد نیاز برای انجام این پژوهش پیمایشی، از طریق روش نمونهگیری سیستماتیک از میان باغداران انجیرستانهای شهرستان استهبان جمعآوری گردید. در این راستا نسبت به انجام مصاحبه حضوری و تکمیل پرسشنامه از 246 تن از باغداران اقدام شد. روایی صوری ابزار پژوهش توسط چند تن از متخصصان موضوعی مورد تأیید قرار گرفت و برای تعیین پایایی از مطالعه راهنما استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که خشکسالی موجب کاهش سرمایههای اجتماعی درونگروهی و برونگروهی، همدلی اعضای خانوار، و سلامت و رفاه خانوار گردیده است. علاوه بر آن، سازههای اثرات اقتصادی خشکسالی، سن، وابستگی درآمدی به باغداری، و ساختار تولید، مهمترین عوامل تعیینکننده آسیبپذیری اجتماعی باغداران انجیر از خشکسالی بودند. بر اساس یافتههای پژوهش، توصیههایی برای کاهش آسیبپذیری اجتماعی از خشکسالی و بهبود سیاستگذاری مدیریت این پدیده ارائه گردیده است.
