طراحی سازوکارکسب‌وکارهای برخط برای جلوگیری از پشیمانی پس از خرید مشتریان

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، واحد امارات متحده عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات

3 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/jbar.2025.17319.4322
چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی سازوکار کسب‌وکارهای برخط برای جلوگیری از پشیمانی پس از خرید مشتریان به روش آمیخته اکتشافی انجام شده است. در بخش کیفی از نظریه داده بنیاد استراس-کوربین استفاده شد. روش نمونه‌‏گیری قضاوتی بود و برای رسیدن به اشباع نظری، 14 مصاحبه‏ نیمه ساختار یافته با استادان دانشگاه و مدیران صنعت تجارت برخط و کسب‌‏وکارهای اینترنتی انجام شد. برای روایی و پایایی از شیوه بررسی به وسیله اعضاء، مثلث‌سازی و پایایی دو ارزیاب استفاده گردید. نکات کلیدی مصاحبه‏‏‌ها طی مراحل سه‏‌گانه کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل و مدل پژوهش به کمک نرم‌‏افزار مکس‌‏کیودا با 20 مقوله و 71 مفهوم طراحی شد. برای اعتبارسنجی مدل از مدل‏‌یابی معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی‏‌ال‌‏اس استفاده شد. جامعه آماری بخش کمی پژوهش، مشتریان فروشگاه اینترنتی دیجی کالا بودند که اقدام به خرید برخط از بخش لوازم برقی خانگی کرده و شکایات خود را در واحد شکایات شرکت ثبت کردند. با استفاده از نمونه‏‌گیری تصادفی ساده، 800 ایمیل برای مشتریان ارسال و 396 پرسشنامه قابل تحلیل به دست آمد. برای روایی بخش کمی، از تحلیل عاملی تاییدی، روایی همگرا و واگرا و برای پایایی از پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ استفاده شد. با توجه به شاخص‌‏های برازش، داده‏ها برازش خوبی داشته و سوالات با چارچوب نظری همسو بودند. نتایج از نظر کاربردی به فعالان کسب و کار برخط کمک می‏‌کند تا به شناخت بهتری از رفتار پشیمانی مشتریان دست یابند.