اولویت بندی مکان های مناسب احداث سد زیرزمینی با استفاده از مدل های تصمیم گیری در مناطق خشک و نیمه خشک
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه یزد
2 استاد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه یزد
3 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه یزد
4 دانشیار گروه زمین شناسی، دانشگاه خوارزمی
doi
چکیده
بخش اعظمی از کشور ایران در مناطق خشک و نیمه خشک قرار گرفته است. اغلب پهنههای آبی طبیعی و مخزن سدها در این مناطق، با مشکل تبخیر و خشکسالی مواجه هستند. سدهای زیرزمینی بدلیل ذخیره آب در زیرزمین یکی از بهترین روشها برای حفظ آب در مناطق خشک بحساب میآید. در این تحقیق سعی شده است با استفاده از مدلهای تصمیمگیری چند معیاره مکانهای مناسب احداث سد زیرزمینی در منطقه کریان استان هرمزگان اولویتبندی شوند. بدین منظور ابتدا با انجام بازدیدهای صحرایی،10مکان مناسب برای احداث سد زیرزمینی تعیین شد. سپس براساس نظرات کارشناسان امر (از طریق پرسشنامه) و مرور منابع علمی، از 10 معیارشامل کمیت آب، کیفیت آب، طول محور سد، عمق محور سد، ضریب ذخیره مخزن، حجم مخزن، تکیهگاههای محور سد، شیب، نیاز آبی(شرب، کشاورزی و صنعت)، دسترسی (جاده، روستا و منابع قرضه) جهت اولویتبندی مکانهای مناسب استفاده شد. در ادامه سه مدل تصمیمگیری چند معیاره شامل تاپسیس، الکتره 3 و فرآیند تحلیل شبکهای مورد استفاده قرار گرفت. برای انتخاب بهترین رتبهبندی و عملکرد مدلها از تکنیک ناپارامتریک ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل فرآیند تحلیل شبکهای با ضریب همبستگی 91/0 و واریانس 33/3 و انحراف معیار 8/1 بعنوان بهترین مدل انتخاب شد و مکان سدزیرزمینی بندر (Bondar) نیز بعنوان بهترین سایت جهت احداث سد زیرزمینی تعیین گردید.