تحلیل تماتیک رمان‌های زن‌نوشت دهۀ ۱۳۷۰ بر اساس رویکرد براون و کلارک مطالعۀ موردی: انگار گفته بودی لیلی، چهل‌سالگی و جزیرۀ سرگردانی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانش‌آموخته دکتری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.30465/ws.2026.52814.4479
چکیده

چکیدهچکیدهدر دهه هفتاد شمسی نویسندگان در ایران با رویکردی انتقادی‌تر به بازنمایی تجربه زیستۀ زنان پرداختند. مسئلۀ پژوهش، تحلیل نظام‌مند الگوهای معنایی مشترک میان رمان‌های زن‌نوشت این دوره است. هدف این تحقیق، شناسایی و مقایسۀ تم‌های مشترک و متمایز در سه رمان شاخص زن‌نوشت دهۀ هفتاد- انگار گفته بودی لیلی، نوشتۀ سپیده شاملو، چهل‌سالگی، نوشتۀ ناهید طباطبایی و جزیرۀ سرگردانی، نوشتۀ سیمین دانشور- است. این رمان‌ها در فضایی مشترک شکل گرفته‌ و هر سه به مسائلی چون هویت زنانه، عشق، سرگردانی، سنت و مدرنیته پرداخته‌اند. پژوهشِ پیشِ‌رو با بهره‌گیری از روش تحلیل تماتیک براون و کلارک۲۰۰۶ و با تمرکز بر جملات کلیدی و اظهارنظرهای صریح شخصیت‌ها یا راوی، به کشف مضامین مشترک و متفاوت سه رمان می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد مضامینی چون «بحران هویت»، «قدرت و جنسیت»، «عشق و معنای زندگی»، «سرنوشت‌باوری و اعتراض به جبر»، و «تعارض سنت و مدرنیته» در هر سه اثر حضوری پررنگ دارند. در عین حال، هر رمان با توجه به زبان و سبک نویسنده، زاویۀ خاصی از تجربۀ زن ایرانی را در دهۀ هفتاد بازتاب می‌دهد. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد رمان زن‌نوشت دهۀ هفتاد تحت تأثیر گفتمان‌های مردسالار، تجربۀ فردیت مدرن و اضطراب‌های تاریخی پس از انقلاب و جنگ شکل گرفته است.

کلیدواژه‌ها