نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر زنان در روزنامه‌های رسمی ایران (1400 تا 1403)

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

2 دانشکده هنر ومعماری دانشگاه خوارزمی

3 دانشگاه اصفهان

doi
10.30465/ws.2026.51765.4383
چکیده

با افزایش حضور زنان در حوزه عمومی و گسترش نقش‌های اجتماعی آنان، بازنمایی آن‌ها در روزنامه‌ها نیز متکثر شده و از الگوهای متنوعی پیروی می‌کند. تصاویر جدید منتشر شده از زنان، به ابعاد مختلفی از هویت آن‌ها از جمله نقش‌های حرفه‌ای، پوشش‌های متنوع و استفاده از بدن به‌عنوان ابزار انتقال پیام می‌پردازد و همچنین توجه بیشتری به روابط قدرت میان آن‌ها و ساختارهای اجتماعی حاکم دارد. بااین‌حال، همچنان الگوهای کلیشه‌ای و سنتی در بازنمایی زنان به چشم می‌خورد که نشان‌دهنده مقاومت یا تأثیرپذیری رسانه‌ها از ساختارهای فرهنگی و اجتماعی موجود است. این مقاله، با رویکردی کیفی و روش نشانه‌شناسی اجتماعی کرس و ونلیون، به تحلیل تصاویر چاپ شده در دورة 1400 تا 1403 شمسی می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل تصاویر زنان در روزنامه‌های این دوره به‌عنوان متنی فرهنگی و بازتاب‌دهنده ساختارهای ایدئولوژیک است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند نقش اجتماعی و عمومی زنان در این تصاویر ارتقا یافته، اما روزنامه‌های رسمی ایران، از پوشش و نقش‌های اجتماعی زنان به‌عنوان منابع نشانه‌ای بهره می‌گیرند تا اهدافی چون تقویت هویت ملی - دینی، زایش و مادرانگی زنان را برجسته سازند و درعین‌حال محدودیت‌های اشتغال و شکاف جنسیتی در جامعه را به چالش بکشند یا مورد انتقاد قرار دهند.