فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات معاصر در سال‌های اخیر با ورود پررنگ‌ تجربه‌های زیستی زنان، به‌‌ویژه مادری با خلأ نظری مواجه شده است؛ چراکه این تجربه‌ها در چارچوب‌های سنتی ادبیات جای نمی‌گیرند. پژوهش حاضر با هدف امکان‌شناسی «ادبیات مادرانه» به‌مثابۀ ژانری نوظهور در نقد ادبی معاصر انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی بوده و آثاری از شارلوت پرکینز گیلمن، سیمون دوبووار و شیوا علی‌نقیان به‌عنوان نمونه‌های شاخص تحلیل شده و ویژگی‌های متمایز این ژانر بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادبیات مادرانه واجد شاخصه‌هایی مستقل است همچون: تمرکز بر بدن‌مندی، تجربه‌های عینی مادری، روایت‌های چندصدایی، بهره‌گیری از فرم‌های روزنگاشتی متناسب با زیست مادری و ایفای نقش انتقادی در برابر گفتمان‌های تثبیت‌شده دربارۀ مادری. این ژانر با عبور از مرزهای سنتی گونه‌ای خودآگاهی جمعی دربارۀ تجربۀ مادری پدید می‌آورد و نشان می‌دهد مادری آغازی تازه برای بازآفرینی زبان زنانه است. این خصوصیات بیانگر آن است که ادبیات مادرانه ظرفیت تثبیت درجایگاه ژانری مستقل را دارد. نوآوری این پژوهش در آن است که برای نخستین بار مادری از سطح «موضوع» به سطح «ژانر» ارتقا یافته و جایگاهی نظری در مباحث ژانرشناسی یافته است. اهمیت این نتیجه آن است که ادبیات مادرانه به غنای نقد ادبی و مطالعات جنسیت کمک می‌کند.