توسعۀ مدل رفتار بنگاه در موقعیتهای مسئولیت اجتماعی شرکتی زیستمحیطی با رویکرد تکثرگرایی در استراتژی رفتاری
نویسندگان
1 استاد، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری تخصصی سیاستگذاری بازرگانی دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استادیار، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران، ایران
doi
10.22034/jbar.2024.19680.4282چکیده
سهم بنگاههای اقتصادی، در ایجاد و حل بحرانهای محیط زیستی قابل توجه است. هدف این مقاله، ارائۀ مدلی با رویکرد تکثرگرا در استراتژی رفتاری است که چگونگیِ رفتار بنگاه با محیط زیست را از منظر روایتهای ذینفعان مطالعه کند تا با ایجاد شفافیت در تعارضات، فرایند رفتار بنگاههای اقتصادی با محیطزیست، آشکار شود. روش تحقیق، کیفی نظریهپردازی دادهبنیاد انجام پذیرفت. دادهها از طریق 14 مصاحبۀ نیمهساختاریافته با ذینفعان مختلف با روش نمونهگیری نظری گردآوری شد. برای سنجش روایی از روش توافق دوکدگذار و برای سنجش پایایی از روش تأییدپذیری لینکلن و گوبا استفاده شد. «تصمیمگیری راجع به ادارۀ موقعیت رفتار بنگاه با محیط زیست»، پدیدۀ محوری تحقیق شناسایی شد. فشار ذینفعان خارجی، الزامات کسبوکار و انگیزۀ مدیران شرایط علّی پدیده شناسایی شدند. ابعاد پدیده، شامل میزان اثر تصمیم بر کسبوکار و محیط خارجی بنگاه و تعداد ذینفعان میباشد. مدیر از میان شقوق رفتاری هفتگانۀ انفعال، پنهانکاری، تضعیف نشانههای مسئله، توقف فعالیت، محاسبۀ آثار محیطزیستی، جبران تخریبها و اصلاح فرایندهای کسبوکار، انتخاب (کنش) میکند. شرایط مداخلهگر شامل شرایط بنگاه، محیط قانونی و سیاسی و عوامل اقتصادی و فرهنگی جامعه بر چگونگی تصمیمگیری اثرگذار است و رفتار پیامدهایی برای بنگاه، محیطزیست و اجتماع دارد. نتیجه آنکه، با توجه به مشغلههای مدیران عالی و به دلیل ذات مسئلۀ محیطزیست که یک کالای عمومی است، محیطزیست در شرکتها در حاشیه قرار دارد. بین ذینفعان فضای بیاعتمادی حاکم است و سیاستگذاران با پیچیدگیهای سیاسی، حقوقی، محیطزیستی و اجتماعی مواجه میباشند.
