واسازی گفتمان راست آیین در زیست آنلاین زنان جوان؛ مطالعه موردی اینستاگرام
نویسندگان
1 استاد مطالعات زنان گروه مطالعات زنان، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دکتری جامعه شناسی فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشیار جامعه شناسی، گروه جامعهشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
4 استادیار جامعه شناسی گروه جامعه شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.30465/ws.2025.50887.4365چکیده
عرصه نظم هویتی زنان کانون منازعه و رقابت میان گفتمانهای متنوعی در جهان رسانهای شدۀ امروز است و هر گفتمانی سعی میکند زنان را در موقعیت های سوژگی مدنظر خویش فرا بخواند. مسئلهی اصلی مقاله حاضر تحلیل اجزای یکی از گفتمانهایی است که در آرایش گفتمانی حاکم بر اینستاگرام، زیست آنلاین بخشی از زنان جوان اینفلوئنسر را مفصلبندی میکند. پرسش اصلی مقاله؛ گفتمان «راست آیین» در زیست آنلاین زنان جوان در اینستاگرام چگونه مفصلبندی و معناپردازی میگردد؟ و روش تحقیق تحلیل گفتمان لاکلائو و موف است. یافتههای تحقیق نشان میدهد گفتمان راستآیین اگرچه در فضای عمومی جامعه، نسبت نزدیکی با قدرت و ایدئولوژی حاکم بر نهادهای رسمی و سیاستگذاری دارد و گفتمان هژمون محسوب میگردد، در فضای مجازی به مثابه گفتمان مقاومت ظهور یافته و در برابر مولفههای حاکم بر رسانههای اجتماعی مانند مصرفگرایی و نمایش، وقتههای گفتمانی خویش را حول قناعت، تفریح حلال، زینت باطنی، مناسکگرایی مذهبی، خانوادهگرایی و فاصلهگذاری اجتماعی مفصلبندی کرده است. از سویی دیگر، ناظر بر زندگی در جهان رسانهای شده دسترسیهای گفتمانی متعددی برای سوژهها ایجاد شده که خلق سوژهی متعین را برای هر گفتمانی غیرممکن کرده است. لذا شاهد بازنمایی کردارهایی توسط سوژههای گفتمان راست-آیین هستیم که از نشانههای گفتمانهای رقیب محسوب می شوند.
