مطالعه تطبیقی سیاستگذاری خانواده در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.30465/ws.2025.50627.4277
چکیده

مقاله حاضر به تحلیل تطبیقی سیاست‌های حمایت از خانواده در ایران و 8 کشور منتخب شامل سوئد، آلمان، ایرلند، فرانسه، ایالات متحده آمریکا، ژاپن، مالزی و آفریقای جنوبی می‌پردازد. هدف این مطالعه، شناسایی محورهای اصلی سیاست‌گذاری خانواده و بررسی تنوع رویکرد کشورها در مواجهه با چالش‌های جمعیتی و اجتماعی همچون کاهش نرخ باروری، تغییر ساختار خانواده و افزایش مشارکت زنان در بازار کار است. داده‌ها با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل تماتیک مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان‌دهنده استخراج سه مقوله اصلی شامل: «تأکید بر زنان»، «تأکید بر زنان در خانواده» و «تأکید بر فرزندآوری» و نیز ۱۳ مقوله فرعی هستند. یافته ها نشان می دهد که کشورهای پیشرو مانند سوئد، فرانسه و آلمان از الگویی چندلایه در حمایت از خانواده استفاده می‌کنند که شامل کمک‌های مالی، خدمات مراقبت از کودک، مرخصی والدین با حقوق و سیاست‌های تقویت برابری جنسیتی است. در مقابل، کشورهایی مانند ژاپن و ایالات متحده، سیاست‌هایی محدودتر اما هدفمند در برخی حوزه‌ها اتخاذ کرده‌اند و آفریقای جنوبی بیشتر بر حمایت‌های معیشتی پایه متمرکز شده است. ایران در زمینه‌هایی همچون تنوع خدمات مراقبتی، حمایت از اشتغال والدین و ایجاد توازن میان کار و زندگی، نیازمند سیاست‌گذاری‌های اجرایی گسترده‌تر و هدفمندتر است.