مطالعۀ جامعهشناختی فرایند انتخاب رشتۀ دانشگاهی با تأکید بر بُعد جنسیت
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی، گروه مطالعات زنان، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران.‏
2 دکترای جامعهشناسی (گرایش مسائل اجتماعی ایران)، دانشگاه کاشان، ایران
doi
10.30465/ws.2024.48004.4052چکیده
یکی از واقعیتهای دانشگاه در جهان، توزیع جنسیتی رشتههای دانشگاهی است. این تحقیق به دنبال فهم فرایندهایی است که بر ابعاد جنسیتی انتخاب رشتۀ دانشجویان تاثیر میگذارند. با رویکرد کیفی با ۴۲ نفر از دانشجویان دانشگاههای مختلف در ایران مصاحبۀ نیمهساختاریافته انجام شد و دادههای حاصل با تکنیک تحلیل مضمون مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفتند. یافتههای تحقیق نشان میدهند در انتخاب رشتۀ دانشگاهی شکاف طبقاتی و توسعهیافتگی فعال است، سلسلهمراتبیبودن امتیاز دانشگاهها و رشتههای دانشگاهی از یکسو همراه با تفاوت طبقاتی و توسعهیافتگی در مناطق مختلف ایران امکان دسترسی به دانشگاهها و رشتههای دانشگاهی باپرستیژ و پردرآمد را محدود میکند، این محدودیت برای زنان فعالتر است زیرا با نگرش جنسیتی به رشتههای دانشگاهی همراه میشود که مشاغل و به تبع آن آموزش را زنانه/مردانه میکند و با سهمیهبندی جنسیتی همراه است. همدستی خانواده با سیاست بومیگزینی و تاکید بر زنانگی ایدهآل در انتخاب رشته و شغل آینده، دختران را به چانهزنی با پدرسالاری سوق میدهد. با تفسیر مضمونهای اصلی (شکاف طبقاتی و توسعهیافتگی و نگرش جنسیتی به رشتههای دانشگاهی) و ارجاع به ادبیات پژوهش (نظریه تقاطع)، مضمون نهایی و فراگیر پژوهش، مکانیسمهای طرد و تبعیض است که در تقاطع میان جنسیت، طبقه و شکاف مرکز/پیرامون شکل میگیرد.