مطالعۀ جامعه‌شناختی فرایند انتخاب رشتۀ دانشگاهی با تأکید بر بُعد جنسیت

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، گروه مطالعات زنان، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران.‏

2 دکترای‎ ‎جامعه‌شناسی (گرایش‎ ‎مسائل‎ ‎اجتماعی‎ ‎ایران)، دانشگاه کاشان، ایران

doi
10.30465/ws.2024.48004.4052
چکیده

یکی از واقعیت‌های دانشگاه در جهان، توزیع جنسیتی رشته‌های دانشگاهی است‎.‎‏ این ‏تحقیق به دنبال فهم فرایندهایی است که بر ابعاد جنسیتی انتخاب رشتۀ دانشجویان تاثیر ‏می‌گذارند. با رویکرد کیفی با ۴۲ نفر از دانشجویان دانشگاه‌های مختلف در ایران ‏مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته انجام شد و داده‌های حاصل با تکنیک تحلیل مضمون مورد ‏سنجش و ارزیابی قرار گرفتند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند در انتخاب رشتۀ دانشگاهی ‏شکاف طبقاتی و توسعه‌یافتگی فعال است، سلسله‌مراتبی‌بودن امتیاز دانشگاه‌ها و رشته‌های ‏دانشگاهی از یک‌سو همراه با تفاوت طبقاتی و توسعه‌یافتگی در مناطق مختلف ایران ‏امکان دسترسی به دانشگاه‌ها و رشته‌های دانشگاهی باپرستیژ و پردرآمد را محدود می‌کند، ‏این محدودیت برای زنان فعال‌تر است زیرا با نگرش جنسیتی به رشته‌های دانشگاهی ‏همراه می‌شود که مشاغل و به تبع‌ آن آموزش را زنانه/مردانه می‌کند و با سهمیه‌بندی ‏جنسیتی همراه است. همدستی خانواده با سیاست بومی‌گزینی و تاکید بر زنانگی ایده‌آل ‏در انتخاب رشته و شغل آینده، دختران را به چانه‌زنی با پدرسالاری سوق می‌دهد. با ‏تفسیر مضمون‌های اصلی (شکاف طبقاتی و توسعه‌یافتگی و نگرش جنسیتی به رشته‌های ‏دانشگاهی) و ارجاع به ادبیات پژوهش (نظریه تقاطع)، مضمون نهایی و فراگیر پژوهش، ‏مکانیسم‌های طرد و تبعیض است که در تقاطع میان جنسیت، طبقه و شکاف ‏مرکز/پیرامون شکل می‌گیرد.‏