رویکردی ساختی شناختی به پسوند «– گار» در زبان فارسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروۀ زبانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشیار گروۀ زبانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22059/jolr.2018.69528چکیده
پسوند «- گار» یکی از پسوندهای اسمساز و صفتساز زبان فارسی است که بیشتر پژوهشگرانی که تا به امروز پیرامون آن مطالعه کردهاند آن را دارای معنای فاعلی دانستهاند. هدف از پژوهش پیشرو آن است که این پسوند را از دیدگاه دو نظریۀ ساختواژۀ ساختی و دستور شناختی مورد بررسی قرار داده و تبیینی ساختبنیاد و شناختی از چگونگی شکلگیری واژههای ساختهشده با این پسوند ارائه دهد. این پژوهش از لحاظ تجربی (یعنی روش گردآوری دادهها) پیکرهبنیاد و از لحاظ نظری (یعنی روش و چهارچوب تحلیل) مبتنی بر رویکرد شناختی و ساختبنیاد است. دادههای پژوهش 29 واژۀ مشتق ساختهشده با پسوند «- گار» را دربرمیگیرد که از پیکرۀ ساختواژی خود نگارندگان (شامل بیش از ده هزار واژۀ مشتق و مرکب فارسی) و فرهنگ زانسو (کشانی، 1372) استخراج شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که پسوند «- گار» دارای شش زیرطرحوارۀ ساختی است و در این زیرطرحوارهها قلمروهای شناختی کنشگری، جهت و رابطه را بیان میکند. این یافتهها همچنین بیانگر آن است که دو فرایند شناختی «بریافت» و «مقولهبندی» دارای نقش تعیینکننده در شکلگیری زیرطرحوارههای پسوند «- گار» و مقولۀ معنایی این پسوند هستند.
