فراترکیب مطالعات حجاب در ایران بعد از انقلاب اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
4 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
doi
10.30465/ws.2024.44669.3812چکیده
هدف از انجام این تحقیق، فراترکیب مطالعات کیفی مرتبط با حجاب درایران بعد از انقلاب اسلامی است. قلمرو مطالعاتی پژوهش، جستجوی تعداد 811 منبع طی سالهای 1357 تا 1399 در دو سایت "پرتال جامع علوم انسانی" و "پایگاه علمی جهاد دانشگاهی" بوده که درمرحله اول، 76 منبع و در مرحله دوم و نهایی 53 منبع بر اساس تطابق محتوا و کیفیت منابع و نیز اعتبار(باورپذیری) و اعتماد(اطمینانپذیری) یافتهها، گزینش و مورد بررسی قرار گرفت. در نتایج پژوهش، دو مضمون کلی «حجاب سنتی» و «حجاب مدرن» استخراج شد. در حجاب سنتی، ویژگی حجاب، کارکرد حجاب، راهکارهای تقویت حجاب، استدلالهای پشتیبان برآمده از آموزههای دینی، علل گرایش به حجاب، نحوه مواجهه با عدم رعایت حجاب در راستای تقویت تمایل به حجاب، پیامدهای بدحجابی و نحوه تصویرسازی آن در سایتهای داخلی در مقابل حجاب مدرن با ابتنا بر محورهای معنابخشی چون معنای حجاب، شکل حجاب، گونههای حجاب، استدلالهای پشتیبان (نظری و تاریخی)، علل و زمینههای بدحجابی و نحوه مواجهه با آن، وضعیت حجاب و چگونگی تصویرسازی حجاب در سایتهای خارجی، در دو سر یک طیف قرار گرفت. در پیوند با این مقولات، شبکه معنایی متفاوتی به تصویر کشیده شد که در پرتو روابط موجود میان سطوح مختلف آنها «الگوی مفهومی حجاب» انتزاع شد.