فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تفکر در بارة هویت فردی و جایگاه فرد و گروه­ها در نظام­های سیاسی از دیرباز مورد توجه اندیشمندان بوده است. از این رو مفهومی به نام «حق تفاوت» مطرح شده است که در حیطة عدالت اجتماعی و به تبع آن در عرصة سیاسی قرار می­گیرد. جماعت­گرایان و جان استوارت میل نظریه­پرداز لیبرال و فمینیست پیشکسوت نیز در مورد «حق تفاوت» اجماع­نظر دارند. این مقاله با تأکید بر جنسیت، بر آن است که این دو تفکر را واکاوی و مقایسه کند. پرسش این است که اختلاف­نظر جماعت­گرایان و میل در خصوص حق تفاوت در چیست؟ فرض این است که جماعت­گرایان تحت تأثیر مفهوم حکمت عملی (فرونیسس) ارسطو، برداشتی از هویت و حقوق افراد در بستر اجتماعی ارائه می­دهند که متضمن زندگی سعادتمندانه درون نظام­های سیاسی است. اما جان استوارت میل که از برابری و حقوق افراد از جمله زنان در بستر تفاوت­ها دفاع می­کند، تحت تأثیر برداشتی دیگر از حق تفاوت است که برگرفته از «رمانتیسم» روسو و هردر می­باشد. علاوه بر این، اگرچه به نظر می­رسد دیدگاه میل در برخی موارد شباهت­هایی با جماعت­گرایان دارد، نمی­توان نگرش او را به اندیشة جماعت­گرایان نزدیک دانست ، زیرا این دو به نحو متفاوتی مفاهیم هنجاری و فرااخلاق خود را سازمان می­دهند.