مطالعه تطبیقی فرصتها و چالشهای دادرسی الکترونیک در پرتو دادرسی منصفانه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.
doi
10.22091/csiw.2025.12107.2622چکیده
امروزه دادرسی الکترونیک بهعنوان یکی از ابزارهای تحول در عدالت قضایی مطرح شده است. این شیوه نوین دادرسی در کنار مزایا و فرصتهایی که دارد، با چالشهایی نیز مواجه است که ارزیابی آنها در پرتو اصول دادرسی منصفانه، ضرورتی اجتنابناپذیر است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفیتحلیلی به مطالعه تطبیقی چالشها و فرصتهای دادرسی الکترونیک با تأکید بر اصول تضمین عدالت در فرایند دادرسی میپردازد. یکی از مهمترین فرصتهای دادرسی الکترونیک، تسهیل دسترسی افراد به عدالت از طریق کاهش هزینهها و زمان فرآیندهای قضایی است. شفافیت بیشتر، امکان ثبت کامل آرای دادگاهها و جلسات قضایی بهصورت دیجیتال و تسریع در رسیدگیها از دیگر مزایای این نظام هستند. با این حال، این تحول چالشهایی جدی نیز ایجاد کرده است که اصول دادرسی منصفانه، نظیر رعایت حق دفاع، برابری طرفین و اصل علنی بودن محاکمات را به مخاطره میاندازد. نمونههایی از این چالشها شامل محدودیت دسترسی افراد فاقد امکانات دیجیتال، احتمال نقض حریم خصوصی در بسترهای آنلاین و مسائل مرتبط با امنیت سایبری است. برخی کشورها، مانند کشورهای درحالتوسعه، با مشکلات زیرساختی و عدم آمادگی حقوقی کافی مواجه هستند که این مسائل به نوبه خود میتواند اصول دادرسی منصفانه را نقض کند. در مجموع، هرچند دادرسی الکترونیک فرصتی مهم برای بهبود کیفیت عدالت قضایی است، اما در صورت بیتوجهی به الزامات دادرسی منصفانه، ممکن است پیامدهایی منفی به همراه داشته باشد.
