امکانسنجی جبران زیان خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها با تمرکز بر رویکرد قاعده فقهی لاضرر و حقوق فرانسه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
2 استاد گروه حقوق، دکتری تخصصی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران.
3 استاد گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی،دانشگاه تهران، قم، ایران.
doi
10.22091/csiw.2025.9931.2459چکیده
این جستار با هدف امکانسنجی جبران زیان خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها انجام شده است. این پژوهش با روشی توصیفیتحلیلی به بررسی امکانسنجی و شیوههای جبران زیان خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها در گستره فقه و حقوق فرانسه پرداخته است. با توجه به مسئله اصلی پژوهش در قانون مسئولیت مدنی جمهوری اسلامی ایران مواد 1، 2، 8، 9 و10 به خسارت معنوی و نحوهی جبران خسارت معنوی پرداخته است. همچنین با بررسیهای انجام شده نشان داده شد در قوانین مدنی کشور فرانسه به خسارت معنوی و نحوهی جبران آن نیز پرداخته شده است. در متون فقهی نیز شیوهای برای جبران این نوع از خسارات پیشبینی نشده و اجرای حد، تعزیر، قصاص و پرداخت دیه تنها برخی از مصادیق خسارت معنوی را تا حدودی جبران میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در حقوق فرانسه خسارتهای مادی و معنوی قابل جبران است، ولی باید این خسارت آشکارا غیرعادی بوده و اهمیتی خاص نیز داشته باشد. همچنین قواعد مسئولیت مدنی در حقوق ایران و فرانسه در قبال ارسال امواج الکترومغناطیس مبتنی است بر اجتناب از اضرار ناروا به دیگران و در صورت لزوم جبران ضررهای وارده که در حقوق ایران در پرتو قاعده لاضرر قابل تأمل است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که جبران کامل خسارت معنوی امری ناممکن است به این دلیل که معیاری برای اندازهگیری دقیق آن وجود ندارد و لذا از هر طریقی که بتواند رضایت خاطر و تسکین روحی زیاندیده را فراهم نماید بایستی استفاده کرد. با توجه به رویه قضایی میتوان گفت که دو معیار برای جبران خسارت معنوی وجود دارد. مهمترین و بحثانگیزترین معیار جبران خسارت معنوی، شیوه جبران مالی است. معیار دیگر جبران خسارت معنوی نیز شیوه جبران غیرمالی است.
