خاندان سام در میان افسانه و واقعیت

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/hlit.2023.233159.1254
چکیده

این مقاله پژوهشی است در ریشهٔ اختلافات خاندان رستم با حکومت مرکزی کیانیان در بلخ. اگرچه در شاهنامه، خاندان زال و رستم مخالف مسلک زرتشت معرفی می‌شوند و مخالفت آنها با حکومت گشتاسپ نیز بنا بر دلایل دینی جلوه‌ می‌کند، ولی وجود ناآرامی‌های سیاسی در منطقۀ سیستان یا سکستان قدیم این فرض را مطرح می‌کند که کشمکش میان خاندان سام و خانوادهٔ گشتاسپ ریشه‌‌ای سیاسی داشته است و مسئلهٔ اختلاف دینی و آیینی نیز بخشی از همین جدال قدرت است، بدین معنی که اگر داعیۀ  استقلال سیاسی و قدرت‌مداری امارت سیستان مطرح نبود، اختلافات دینی نمی‌توانست انگیزه‌بخش صف‌آرایی خاندان‌هایی باشد که جدال آنها در بخش‌های مهمی از حماسهٔ ملی به‌ویژه داستان رستم و اسفندیار بازتاب یافته است.