زنان در هزارتوی اشتغال: بررسی کیفی راهبردهای زنان در دستیابی به فرصت های شغلی (مورد مطالعه: زنان شاغل شهر مشهد در سال 1398- 1399)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 استادیار علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.30465/ws.2023.39153.3426
چکیده

اشتغال زنان، به‎واسطه زمینه‌های تاریخی فرهنگی و شرایط ساختاری مختلف، عموما با چالش‌ها و موانع جدی روبرو بوده‌است. واکاوی تجارب و شناسایی راهبردهای زنان در به‎دست آوردن فرصت‌های شغلی می‌تواند در روشن ساختن این چالش‎ها و راه‎های غلبه بر آنها موثر باشد. روش انجام پژوهش حاضر کیفی و مبتنی ‌بر نظریه‌ زمینه‌ای بوده‌است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با نوزده تن از زنان شاغل در شهر مشهد به‎دست آمده‌است. مطابق با نتایج حاصل، پدیده مرکزی تحت عنوان «کاریابی زنان: موازنه میان هویت‌یابی، امنیت‌جویی و استقلال‌طلبی» صورت‌بندی‌ شد. این پدیده با مجموعه‌ای از شرایط زمینه‌ای از قبیل «گسترش فرصت‌های شغلی ناپایدار در بازار کار» و «تحول در معیارهای اعتباریابی زنان در جامعه ایرانی»، شرایط علی همچون «چگالی زنان شاغل در شبکه اجتماعی ‌پیرامونی»، «چالش‌های نقشی- هویتی» و «برخورداری از مهارت‌ها و مدارک حرفه‌ای» و همچنین شرایط مداخله‌ای مانند «تحصیلات»، «تاهل و تجربه اقتصادی مرتبط با آن» و «تجربه زیسته در خانه پدری» احاطه شده بود. اتخاذ راهبردهایی نظیر «پرسه‌زنی در بازار کار»، «تجربه‌های کارآفرینانه»، «کاریابی مبتنی بر تجارب پیشین» و «تکیه بر شبکه‌های اجتماعی پیرامونی»، پیامدهایی از قبیل «اولویت‌یابی درآمد بر امنیت‌شغلی»، «استقلال نسبی اقتصادی زنان» و «زنانه شدن تدریجی بازار کار» به‎دنبال داشته‌است.