واکاوی علل ناکامی و ظرفیتهای مغفول سازمان همکاری اسلامی در مقابله با جنایات ارتکابی اسرائیل در غزه
نویسندگان
1 استادیار بخش حقوق عمومی و بینالملل دانشگاه شیراز، شیرازِ ، ایران.
2 دانشیار مطالعات خاورمیانه دانشگاه ملی استرالیا
3 دانشجوی دکتری حقوق بینالملل دانشگاه علوم اسلامی رضوی،مشهدِ ایران.
doi
10.22091/csiw.2025.13345.2694چکیده
سازمان همکاری اسلامی با هدف وحدت کشورهای اسلامی و دفاع از منافع آنها، بهویژه در مبارزه با رژیم اشغالگر اسرائیل و حمایت از مردم فلسطین، در سال ۱۹۶۹ تأسیس شد. بااینحال، علیرغم گذشت پنج دهه، این سازمان در دستیابی به اهداف سیاسی خود، بهویژه در حل مسئله فلسطین، موفقیت محدودی داشته است. تغییر نام آن از «کنفرانس اسلامی» به «همکاری اسلامی» نشاندهنده گسترش دامنه فعالیتها به حوزههای اقتصادی و فرهنگی و کاهش تمرکز بر چالشهای سیاسی است. علل اصلی ناکامی این سازمان شامل اختلافات داخلی اعضاء، وابستگی به کشورهای غربی، ناهمگونی فرهنگیسیاسی اعضا و عدم الزامآور بودن تصمیمات آن است. سازمان با ایجاد صندوقهای مالی (مانند صندوق همبستگی اسلامی و بانک توسعه اسلامی) و حمایت حقوقی از فلسطین در مجامع بینالمللی تلاش کرده است، اما ناتوانی در اجرای تحریمهای مؤثر، عدم ایجاد نظام امنیت جمعی و وابستگی به قطعنامههای غیرالزامآور مانع تأثیرگذاری آن شده است. راهکارهای پیشنهادی شامل تقویت همگرایی عملی، استفاده از مکانیسمهای حقوقی بینالمللی (مانند دیوان کیفری بینالمللی)، تحریم اقتصادی اسرائیل و تقویت اقدامات بشردوستانه است. بااینحال، فقدان اراده سیاسی، تنشهای فرقهای و سلطه هژمونی غرب بر نظام بینالمللی، چالشهای ساختاری این سازمان را تشدید میکند.