آثار و پیامدهای دانشگاهِ عملکردمحور از دیدگاه حامیان و منتقدان: فراترکیب کیفی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استاد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 استاد، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران

4 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.52547/irphe.28.2.231
چکیده

یکی از پیامدهای اجرای بودجه­ ریزی مبتنی بر عملکرد، توجه و تمرکز دانشگاه بر شاخص ­ها و نتایج پایانی یا عملکردمحور شدن دانشگاه­ است. در دهه اخیر، استفاده از مدل دانشگاهِ عملکردمحور در جهان فراگیر شده است. از آنجا که استفاده از این الگو برای دانشگاه­ های ایران در دستور کار سیاستگذاران قرار دارد، شناسایی آثار و پیامدهای اجرای این مدل از دیدگاه حامیان و منتقدان به ­عنوان هدف و مسئله اصلی پژوهش در نظر گرفته شد. روش پژوهش کیفی و از نوع فرا ترکیب بررسی اسناد بود. اسناد مورد بررسی از بین 788 سند مرتبط انتخاب شدند که همگی به زبان لاتین، مرتبط با بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد و در پایگاه‌های داده معتبر از سال2010 تا 2020 منتشر شده بودند. در فرایند انتخاب با توجه به ارتباط موضوعی قوی با توجه به سه شاخص عنوان، چکیده و محتوا، تعداد 25 سند علمی انتخاب و روایی محتوایی این اسناد با روش ابزار ارزیابی حیاتی (CASP < /span>) احراز شد. در مرحله تجزیه و تحلیل اسناد منتخب، زیرمؤلفه‌ها و کدهای باز این اسناد با روش تحلیل محتوای کیفی استخراج و سپس ذیل مؤلفه‌های اصلی و ابعاد پژوهش دسته‌بندی و ترکیب شد. برای اعتبار یافته‌ها از روش مقایسه نظر پژوهشگران با فرد خبره استفاده شد که ضریب توافق کاپا 786/0 بود. یافته‌ها در بعد آثار مثبت اجرای مدل و از دیدگاه حامیان شامل افزایش رقابت دانشگاهی، ارتقای کارایی و رشد شاخص‌های کمّی دانشگاه و بهبود مسئولیت‌پذیری، پاسخگویی و مشارکت دانشگاه بود. پیامدهای منفی نیز از دیدگاه منتقدان شامل تهدید عدالت دانشگاهی، کاهش اثربخشی و تهدید شدن شاخص‌های کیفی دانشگاهی و تهدید شدن ماهیت، استقلال، آزادی آکادمیک و بروز مقاومت دانشگاه بود.