خسارت تبعی ناشی از نقض قرارداد در حقوق آمریکا و ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق دانشگاه قم. قم، ایران.
doi
10.22091/csiw.2025.12053.2621چکیده
یکی از اقسام خسارت ناشی از نقض قرارداد در حقوق آمریکا خسارت تبعی است که با نامهای دیگری مانند خسارت خاص و خسارت غیرمستقیم نیز شناخته میشود. اصطلاح مذکور در ادبیات حقوقی، آرای قضایی و اسناد و قوانین مهم آمریکا مانند قانون متحدالشکل تجاری به کار رفته، اما مفهوم این خسارت و قابلیت جبران آن در حقوق آمریکا با ابهام زیادی همراه است و میتوان گفت که تلاش نویسندگان برای تبیین این مفهوم به جایی نرسیده است. ازاینرو، برخی از حقوقدانان بزرگ آمریکا پیشنهاد کردهاند که کاربرد این اصطلاح متوقف شود. بااینحال، انتخاب حقوق آمریکا بهعنوان موضوع این تحقیق به دلیل کاربرد گسترده اصطلاح خسارت تبعی در حقوق آمریکا، خصوصاً متون قانونی و ازاینرو، یافتن مبنای نسبتاً مطمئنی برای مطالعه این مفهوم است. در قوانین کشورمان اصطلاح «خسارت تبعی» دیده نمیشود، اما در ادبیات حقوقی این تعبیر به کار رفته و مفاهیم و اصطلاحاتی با کارکرد مشابه در مقررات حقوقی ملاحظه میشود. شناسایی این مفهوم خصوصاً در مواردی که حقوق آمریکا بر روابط طرفین حاکم است و نیز درجاییکه شرط سلب مسئولیت در مورد خسارت تبعی در قرارداد درج میشود، اهمیت زیادی دارد. با توجه به عدم وجود اصطلاح خسارت تبعی در قوانین کشورمان، بخش عمدهای از مقاله به شناسایی این مفهوم در حقوق آمریکا اختصاص دارد و سپس تلاش میشود مفاهیم و نهادهای مشابه با این مفهوم در حقوق ایران شناسایی و مورد مقایسه قرار گیرند. مفهوم قابل مقایسه با خسارت تبعی، شرط قابلیت پیشبینی خسارت است. این مقاله با روش تحقیق تحلیلیتوصیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای به بررسی موضوع پرداخته است.