فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عطار نیشابوری، شاعر و عارف قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری، نظریه‌های جامعی درباره‌ی رسالت شعر و شاعری دارد. خراسان مهدِ شعر فارسی دری است؛ از این جهت، در شکل­گیری نظریه‌ی شعری فارسی تأثیر بسزایی داشته است. یکی از مهم‌ترین آثار عطار مصیبت‌نامه است که در آن شعر بیرون از جهان شعری و با دیدی فلسفی روایت شده است. پژوهش حاضر، که به شیوه‌ی توصیفی ـ تحلیلی انجام شده، مقوله‌ی رسالت شعر و شاعری از دیدگاه عطار در مصیبت‌نامه را به‌طورکامل تحلیل و طبقه‌بندی کرده است. پس از بررسی مصیبت‌نامه و استخراج ابیات موردنظر، اشعار موجود در چهار دسته طبقه‌بندی‌ شدند که عبارت‌اند از: 1. رسالت شعر و شاعری در برابر مخاطب که شامل توجه به نگرش دینی و ظرف وجودی مخاطب است؛  2. رسالت شعر و شاعری در برابر شاعر که شامل توجه به توسعه‌ی وجودی او و فارغ بودنش است؛  3. رسالت شعر و شاعری در برابر شعر که نخستین آن، پرهیز از تکلّف است و سپس در دو دسته‌ی کلی رسالت صوری و محتوایی بررسی شده است. رسالت صوری شامل عروض و قافیه‌‌دانی است و زیرمجموعه‌های رسالت محتوایی عبارت‌اند از: رسالت شرعی، حکمی، پرهیز از مدح، هزل و بکرسرایی؛ 4. رسالت شعر و شاعری برای ملزم کردن شعر و شاعر به خاموشی در برخی امور که این مقوله در دو دسته‌ی حکیمانه و عارفانه بررسی شده است.