گونه‌شناسی مدل‌های‌ کسب‌و‌کار محصولات موفق دارویی در ایران (با تمرکز بر داروهای رقابتی در مرحله رشد)

نویسندگان

1 دکترای مدیریت سیاست‌گذاری بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

doi
10.22034/bar.2022.11935.3084
چکیده

بسیاری از شرکت‌های  فعال در صنایع مختلف کشور به صورت فزاینده‌ای به سمت بهره‌گیری از مزایای تحلیل مدل‌های کسب‌و‌کارشان روی آورده‌اند، اما این امر در خصوص صنعت دارو با کندی فراوان به پیش می‌رود. لذا در این پژوهش، ضمن ارائه آخرین یافته‌های علمی پیرامون مدل‌های کسب‌و‌کار شرکت‌های دارویی، گونه‌های رایج این مدل‌های کسب‌و‌کار را با استفاده از روش تاکسونومی شناسایی نمودیم تا بینشی جامع‌تر نسبت به پویایی‌های مدل کسب‌و‌کار این شرکت‌ها حاصل گردد. جامعه آماری این پژوهش کلیه شرکت‌های ایرانی تولیدکننده داروی انسانی است که در بازه انجام این پژوهش دارای محصول رقابتی در مرحله رشد بوده‌اند. این پژوهش در دو فاز کیفی به روش تحلیل محتوا و فاز کمی به روش پیمایش انجام شد. ابتدا در مرحله کیفی از طریق تحلیل محتوا، چارچوب متناسبی برای ابعاد و اجزای مدل کسب‌و‌کار شرکت‌های دارویی شناسایی گردید و در گام بعد از طریق پیمایش، مدل کسب‌و‌کار هر یک از شرکت‌های دارویی مشخص شد. در نهایت با انجام تجزیه و تحلیل‌های خوشه‌بندی فازی با نرم افزار متلب (R2016a)، چهار خوشه یا گونه متمایز از مدل کسب‌و‌کار شرکت‌های دارویی شناسایی شدند که هرکدام در ویژگی‌های کلیدی مدل‌های کسب‌و‌کار (ارزش قابل ارائه، مخاطبان ارزش، شیوه معماری و نحوه ارائه ارزش، و ارزش‌های دریافتی)  با سایر گونه‌ها تفاوت‌های معنادار داشتند. این چهار گونه به ترتیب عبارتند از: اثربخش متنوع، اثربخش متمرکز، کارای متنوع، کارای متمرکز.