فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشتی‌های خودران با چالش‌های حقوقی همراه خود، اکنون آینده‌ای از صنعت حمل‌ونقل دریانوردی هستند. ازجمله چالش‌های حقوقی این پدیده‌ها، مسئولیت مدنی ناشی از تولید و مالکیت و بهره‌برداری این کشتی‌ها است. ازآنجایی‌که حضور دریانوردان در عرشه، پیش‌نیاز صریح برای شمول عنوان «کشتی» نیست، کشتی خودران نیز، مشمول تعریف کشتی قرار دارد. مسئولیت مدنی در قلمرو کشتی‌های خودران، از عوامل متعددی تأثیر می‌گیرد. قابلیت دریانوردی کشتی، سطح خودمختاری کشتی بدون سرنشین، میزان دخالت پذیری کشتی از عوامل انسانی، از این جمله‌اند. به‌علاوه، گونه شناسی تعهد اشخاص درگیر در تولید و بهره‌برداری و نیز نوع مسئولیت‌های مبتنی بر این تعهدات بر نحوه شناسایی اشخاص مسئول و نیز نحوه تقسیم مسئولیت سهم بسزایی دارد. صرف‌نظر از اختلاف‌هایی که در کنوانسیون‌های مختلف و حقوق عرفی برخی سیستم‌های حقوقی وجود دارد، بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر، در مبنای مسئولیت مدنی کشتی‌های خودران باید از مبنای تقصیر، به دلیل دشواری طرح دعوا و نیز حرفه‌ای بودن تولیدکنندگان و بهره‌برداران و نیز از مسئولیت مطلق به دلیل سخت‌گیری بیش‌ازحد و عدم ضرورت این حد از حمایت، باید صرف‌نظر کرد. پذیرش مبنای پیشنهادی تعهد به ایمنی و مسئولیت محض، چه در تولید و چه در بهره‌برداری، یا دست‌کم فرض تقصیر، ثبوتاً و اثباتاً، مزیت‌های بیشتر و معایب کمتری دارد. به‌علاوه، در صورت توارد اسباب و استناد زیان به عوامل متعدد طولی، امکان استقرار ضمان نسبت به پاره‌ای عوامل زیان‌بار، ازجمله افرادی که تقصیر در بهره‌برداری منسوب به آن‌هاست، قابل بررسی است.