فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موالی ‌تونی شاعر خراسانی و شیعی عصر صفوی است که در دیوانش مفاهیم اندرزی، مذهبی، عارفانه و عاشقانه دیده می‌شود. برای شناخت یک شاعر و آشنایی با لایه‌های عمیق اندیشه‌های او روش‌های متفاوتی وجود دارد که یکی از آن‌ها، استفاده از نظریه‌های ادبی برای تحلیل متون نظم و نثر شاعران است. نظریه‌ی تقابل‌های دوگانه یکی از مهم‌ترین نظریاتی است که ساختارگرایان در بررسی متون به آن توجه نموده‌اند. این نظریه به این مهم اشاره می‌کند که در نظام‌های زبانی قطب‌های متقابلی وجود دارند که به نوعی مکمل یکدیگر محسوب می‌شوند و باعث بازشناسی قطب مثبت کلام از قطب منفی کلام می‌گردند. آنچه در این پژوهش حائز اهمیت بوده است بازشناسی واژگان و مفاهیم متقابل و همچنین کارکرد این تقابل‌های دوگانه در دیوان موالی تونی است تا معین شود نظام اندیشگانی موالی بر چه مبنایی استوار گشته است. داده‌های پژوهش به روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده و به شیوه‌ی تحلیلی‌ ـ توصیفی مورد بررسی قرار گرفته است‌ تا پژوهش حاضر رویکردی ساختارگرایانه داشته باشد. نتایج بررسی نشان می‌دهد که تقابل‌های‌ دوگانه در دیوان موالی تونی بر دو قسم تقابل‌های واژگانی و مفهومی تقسیم می‌شوند تا از این طریق، دو نظام عاشقانه و ریاکارانه بازشناسی شوند. در رأس نظام عاشقانه، شخصیت ساقی دیده می‌شود و شخصیت زاهد نماینده‌ی نظام ریاکارانه است. شاعر، به کمک تقابل‌های دوگانه، به بررسی مسائل دینی، عرفانی و حتی ساختارهای سیاسی می‌پردازد و جامعه‌ی ریازده‌ی عهد خود را از این طریق مورد انتقاد قرار می‌دهد.