فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عبور آزادانه کالاهای ترانزیتی و عدم ایجاد مانع در تجارت بین‌المللی، از اصول پذیرفته شده در حوزه تجارت جهانی است. لیکن بر این اصل مورد وفاق، استثنای رعایت حقوق مالکیت فکری در کنوانسیون‌های متعدد بین‌المللی و نظام‌های ملی و منطقه‌ای نیز مطرح گردیده است. منتقدان به این استثنا، با استناد به اصل «حمایت سرزمینی» بازرسی کالاهای عبوری را مورد انتقاد قرار داده و موافقین نیز با تعبیر جدیدی از اصل یاد شده و اشاره به عدم استیفای بین‌المللی حقوق مالکیت فکری، پشتوانه حقوقی جدیدی برای این استثنا لحاظ کرده‌اند. مسئله پیش‌رو در این پژوهش، بررسی سیر تکاملی کنترل کالاهای عبوری در اسناد ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بوده که با روش تحلیلی- توصیفی و با رویکرد کتابخانه‌ای طی سه بخش، مواضع مختلف حقوقی را مورد بررسی قرار داده و سرانجام نتیجه‌گیری می‌نماید که هر چند به جز در اتحادیه اروپا که برخی از موضوعات فکری، کنترل حمل‌ونقل به‌عنوان حق شخصی در نظر گرفته شده است. ولی می‌توان بر اساس اصل حمایت سرزمینی، به موجه بودن بازرسی کالاهای عبوری نظر داد و بر اساس صلاحدید دولت‌ها، این اختیار را بر اساس منافع همگانی و بازار داخلی و حتی عدم اشاعه کالاهای تقلیدی و تقلبی مورد پذیرش قرار داد.