مطالعه تطبیقی ساختار هیئت‌مدیره در نظام اداره شرکت‌ها در حقوق آلمان، چین و ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ الهیات و معارف‌اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ الهیات و معارف‌اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

doi
10.22091/csiw.2024.10147.2480
چکیده

رویکرد ذی‌نفع محور در نظام ادارۀ شرکت‌ها، در کنار رویکرد سهام‌دار محور، ازجمله مدل‌های مشهور و پرطرفدار در حقوق شرکت‌های تجاری در دنیا است. در این میان، بازخوانی مدل نظام ادارۀ شرکت‌ها در آلمان، به‌عنوان پیشرو این رویکرد در دنیا و اروپا و چین، به‌عنوان یکی از کشورهای پیرو این مدل در آسیا، می‌تواند برای حقوق تجارت ایران راهگشا باشد. نبودِ قانونی مستقل و مقررات منسجم و یکپارچه دربارۀ نظام ادارۀ شرکت‌ها در حقوق ایران و عدم اتخاذ رویکرد واحد در این خصوص، به‌عنوان آسیبی در حرکت این نظام و فعالیت‌های شرکت‌های سهامی شناخته می‌شود و مطالعۀ دو مدل یاد شده می‌تواند در تقنین مدل مستقل نظام ادارۀ شرکت‌ها در ایران کمک کند. پژوهش تطبیقی پیشِ‌رو، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانه‌ای ضمن ارائه تصویری کلی از ساختار دولایۀ این دو مدل، این نتیجه را به ‌دنبال داشته است که تقنین با نگاه بومی، در خصوص هیئت‌مدیرۀ نظارتی (با اختیارات نظارت دقیق بر هیئت‌مدیرۀ اجرایی، نصب و عزل اعضای آن و حق تعقیب آنان در موارد مقتضی) و حضور فعالانۀ کارکنان در این هیئت (در جایگاه مهم‌ترین ذی‌نفعان بعد از سهام‌داران) و ایجاد شبکه ارتباطی میان سهام‌داران و شرکای تجاری (به‌عنوان یکی دیگر از ذی‌نفعان مهم شرکت) می‌تواند به پیشبرد اهداف مقنن در رفع آسیب فوق یاری رسانده، مسیر هدایت صحیح و فعال شرکت‌های تجاری را بهتر تسهیل کند.