تحلیل راهبردی چالش‌های حقوق رقابت در سینمای ایران

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

2 پژوهشگر، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه آموزش فلسفه و منطق دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران.

doi
10.22034/rcc.2025.2074050.1255
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل راهبردی چالش‌های حقوق رقابت در صنعت سینمای ایران و ارائه راهکارهای عملی برای رفع آن‌ها انجام شد. روش پژوهش، کیفی و از نوع کاربردی-توسعه‌ای است. داده‌های موردنیاز از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ نفر از صاحب‌نظران و فعالان صنعت سینما گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون و در چارچوب مدل براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شد.یافته‌ها منجر به شناسایی ۲۷ مضمون پایه، ۹ مضمون سازمان‌دهنده و ۴ مضمون فراگیر شد. چالش‌های اصلی در چهار حوزه کلی دسته‌بندی شدند: ۱- چالش‌های حقوقی و قانون‌گذاری (شامل خلأهای تقنینی و پراکندگی مقررات)، ۲- چالش‌های نهادی و اجرایی (شامل ناکارآمدی شورای رقابت و فقدان نهاد تنظیم‌گر مستقل)، ۳- انحصار و ساختارهای ضد رقابتی در بازار (شامل انحصار دولتی، شبکه‌های مافیای خصوصی و توافقات ضد رقابتی) و ۴- چالش‌های فرهنگی و دانشی (شامل ضعف آگاهی سینماگران از حقوق رقابت). این چالش‌ها چرخه معیوب و خودتقویت‌کننده‌ای را تشکیل می‌دهند که رقابت‌پذیری و سلامت صنعت سینما را به‌شدت تضعیف می‌کند.نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که حل مسائل حقوق رقابت در سینمای ایران، مستلزم تحولی بنیادین و اصلاح هم‌زمان در سطوح تقنینی، نهادی، ساختاری و فرهنگی است. تدوین قانون جامع رقابت برای صنایع فرهنگی، ایجاد نهاد تنظیم‌گر مستقل و تخصصی، شکستن انحصارهای ساختاری و اجرای برنامه‌های گسترده آگاهی‌بخشی، ازجمله پیشنهاد‌های کلیدی این پژوهش برای خروج از بن‌بست موجود است.