پیش‌بینی اشتیاق تحصیلی مبتنی بر امید تحصیلی با نقش میانجی سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان (از منظر فرهنگیان مقطع متوسطه‌ی دوم ناحیه‌ی ۷ مشهد)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی و دبیر آموزش و پرورش، مشهد، ایران

2 دانش آموخته دکترای جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی ایران و دبیر آموزش و پرورش و مدرس دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22034/fakh.2025.507864.1716
چکیده

اﺷﺘﻴﺎق داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﻪ ﺗﺤﺼﻴﻞ با تأسی از قابلیت‌ها و توانایی‌های فردی در نظام آموزشی به عنوان یک عامل توانمندساز به ارتقای عملکرد تحصیلی منتهی می‌گردد. با توجه به اهمیت این مسئله در مقاله‌ی حاضر پیش‌بینی اشتیاق تحصیلی مبتنی بر امید تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان از منظر فرهنگیان مورد بررسی قرارگرفته است. هدف این پژوهش کاربردی و از نظر روش پیمایشی است. جامعه‌ی آماری شامل دبیران دوره‌ی دوم متوسطه‌ی ناحیه‌ی ۷ مشهد در سال تحصیلی 1402-1403 با حجم نمونه‌ی ۵۷۲ نفر است. از نمونه‌گیری در دسترس (آنلاین) با ابزار پرسش‌نامه‌ی برخط و سؤالات استانداردشده، مبتنی بر نمره‌گذاری (1 تا 10) برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شد. مقدار آلفای کرونباخ متغیرهای اشتیاق به تحصیل (911/0)، امید به تحصیل (691/0) و سرزندگی تحصیلی (878/0) به دست آمد. از نرم‌افزارهای Spss و Smart PLS برای تجزیه ‌و تحلیل یافته‌ها استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد میانگین امید به تحصیل (59/5%)، سرزندگی تحصیلی (27/5%) و اشتیاق تحصیل (39/5%) در حد متوسط بوده است. تفاوت میانگین اشتیاق تحصیلی در مدارس دخترانه نسبت به مدارس پسرانه بیشتر مشاهده می‌شود. دانش‌آموزان کار و دانش و فنی و حرفه‌ای نسبت به دیگر دانش‌آموزان از امید به تحصیل و اشتیاق تحصیلی بیشتری برخوردارند. دانش آموزان مدارس نمونه‌ی فرهنگ و استعدادهای درخشان از سرزندگی تحصیلی بیشتر و دانش‌آموزان مدارس غیردولتی و استعدادهای درخشان از وضعیت اشتیاق تحصیلی بهتری نسبت به سایر مدارس برخوردارند. نتایج فرضیه‌های همبستگی امید به تحصیل با اشتیاق تحصیلی (68%) و با سرزندگی تحصیلی (35%) به‌ صورت مستقیم به ‌دست‌آمده و روابط ساختاری نیز نشان می‌دهد که در سطح معناداری 05/0 متغیرهای مستقل و میانجی قابلیت پیش‌بینی اشتیاق تحصیلی 45/0=R2 را دارند. مقدار شاخص SRMR با مقدار 094/0  که از 1/0کمتر است، حاکی از برازش مطلوب مدل است. شدت میزان VAF (019/0) حاکی از این است که اثر غیرمستقیم متغیرها معنادار بوده اما قوی نیست. در نتیجه مدارس با سرمایه‌گذاری روی آموزش مؤلفه‌های امید به تحصیل و سرزندگی تحصیلی می‌توانند اشتیاق به تحصیل را تقویت نمایند.