میراث پوشاک در جنوب خراسان ( مطالعه ای مردمنگارانه در روستای چنشت)
نویسندگان
1 پژوهشگر مردمشناسی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، بیرجند، ایران.
2 استادیار مردمشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران .
3 استادیار مردمشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، تهران، ایران.
doi
10.22034/fakh.2025.507377.1718چکیده
پوشاک و نوع پوشش همواره از عناصر مهم زیست فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی مردم ایران بوده است؛ از همین روی، ما با میراث عظیم و گرانبهایی از انواع پوشاک و سبکهای پوشش در نواحی فرهنگی ایران روبـهرو هستیم که از دلالتهای معنایی متنوعی نیز برخوردار هستند. امروزه، به دنبال تغییرات گستردهای که جامعهی ایرانی از سر گذرانده، چهرهی بسیاری از اجتماعات محلی نیز دگرگون شده و در واقع، بخش مهمی از این گنجینه به دست فراموشی سپرده شده است. با این حال، هنوز نقاطی در کشور وجود دارند که در آن بخشی از تجربهی تاریخی ایرانیان در حوزهی پوشاک استمرار دارد. مطالعهی این مناطق از حیث شناسایی و تحلیلِ بخشی از میراث پوشاک ایرانیان حائز اهمیت است. در این چارچوب، پژوهش حاضر ملهم از چشمانداز نظری بومشناسی فرهنگی و نوعی رویکرد محیطی، وجوه اثرپذیر و اثرگذار پوشاک را در روستای چنشت مدنظر قرار داده است. این مهم از خلال کاربست روششناسی کیفی و استفاده از روشهای مطالعهی اسنادی و میدانی صورت پذیرفته است. مشاهده و مصاحبه در بخش میدانیِ کار مهمترین ابزار گردآوری دادهها بوده است. بر اساس رویکردی نظری پژوهش، آنچه به عنوان نتیجه از این مطالعه قابل ذکر است آنکه پوشاکِ چنشتی جلوه و بازتابی از شرایط زیست انسان چنشتی است؛ به عبارتی دیگر، این پوشاک در گفتوگو با این شرایط به وجود آمده است اما بعد از شکلگیری، بر شئون و ساحتهای مختلف زندگی چنشتیها از جمله ساحت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اثر گذاشته است.