تحلیلی بر اثرات قاچاق سوخت در نواحی روستایی مرزی جنوب شرق ایران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی و محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی/ دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
doi
10.22034/jiga.2026.2060272.1402چکیده
متن چکیدهقاچاق فرآوردههای نفتی، از جمله پدیدههایی است که مسائل متعددی با خود به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای قاچاق سوخت در شهرستان قصرقند بخش ساربوک از نگاه جامعه محلی انجام شد تا مهمترین پیامد اقتصادی و اجتماعی این فعالیت کاذب را در سطح منطقه مورد مطالعه شناسایی نماید. این پژوهش جز تحقیقات کاربردی می باشد که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش؛ ساکنان روستایی هشت روستای منتخب بخش ساربوک است که در حال حاضر به سوختبری مشغول هستند. تعداد این افراد 316 نفر میباشد که به وسیله پیمایش میدانی در یک بازه 8 ماه توسط محققین شناسایی شدند. حجم نمونه پژوهش از طریق فرمول کوکران 173 نفر محاسبه شد. جهت گرداوری اطلاعات پرسشنامه از مطالعات کتابخانهای و روشهای میدانی (پرسشنامه و مصاحبه) استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزار SPSS و آزمونهای توصیفی(روشهای آمار توصیفی جدول توزیع فراوانی، نمایش گرایش به مرکز (میانگین، مد، میانه و مانند آن) و استنباطی (آزمون فریدمن) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان میدهد که قاچاق سوخت دارای پیامدهای متعدد مثبت و منفی در منطقه مورد مطالعه بوده است که مهمترین پیامد مثبت اقتصادی تأمین هزینههای زندگی و مایحتاج روزانه است که این امر نشان میدهد قاچاق سوخت از فقر اقتصادی در کوتاهمدت در منطقه مورد مطالعه جلوگیری کرده است. همچنین نتایج این پژوهش نشان میدهد که قاچاق سوخت باعث تغییر رویکرد مردم نسبت به کار و فعالیت و ضعف روحیه کار و تلاش در منطقه شده است. از پیامدهای مثبت اجتماعی قاچاق سوخت در منطقه مورد مطالعه میتوان به کاهش سرقت و بزهکاری اشاره نمود. با توجه به نتایج تحقیق؛ پیشنهاد میشود با در نظر گرفتن شرایط مرزی منطقه؛ نسبت به تدوین برنامه اقتصادی پایدار و تقویت ظرفیتهای اشتغال آن اقدام شود.