ارزیابی تابآوری کاربری اراضی شهری با رویکرد توسعه پایدار: مطالعه موردی شهر فیروزآباد
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی،لارستان، ایران.
2 گروه جغرافیا،واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران.
3 گروه جغرافیا، واحد لارستان،دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران.
doi
10.22034/jiga.2026.2054390.1381چکیده
تابآوری کاربری اراضی شهری به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در برنامهریزی شهری و توسعه پایدار، به توانایی اراضی در مقابله با بحرانها و تغییرات محیطی، اجتماعی و اقتصادی اشاره دارد. پژوهش حاضر در تلاش است تا با شبیهسازی و تحلیل تابآوری کاربری اراضی، به شناسایی نقاط قوت و ضعف در مدیریت منابع و زیرساختها پرداخته و راهکارهایی برای بهبود کیفیت زندگی شهری ارائه دهد. در مرحله اول، اطلاعات کتابخانهای شامل مقالات علمی، گزارشهای تحقیقاتی و مستندات موجود جمعآوری و چارچوب نظری تحقیق تدوین شد. سپس، با استفاده از روش میدانی، دادهها از 20 کارشناس متخصص در زمینههای برنامهریزی شهری و محیط زیست به دست آمد. برای تحلیل دادهها از تکنیکهای تصمیمگیری چندمعیاره (MCDM) و فرآیند تحلیل شبکهای فازی (FANP) بهرهبرداری شد تا اهمیت و وزن معیارهای مختلف تابآوری کاربری اراضی بر اساس نظر کارشناسان ارزیابی شود. نتایج تحلیل خوشهای نشان داد که اراضی شهر فیروزآباد در پنج طبقه از کاملاً تابآور تا کاملاً آسیبپذیر دستهبندی شدهاند که این دستهبندی میتواند مبنای تصمیمگیریهای مدیریتی و برنامهریزی برای توسعه پایدار در شهر باشد. همچنین، نتایج تحلیل حساسیت نشان داد که تغییرات در عوامل اقتصادی و اجتماعی (مانند قیمت زمین، نرخ جمعیت و دسترسی به خدمات) تأثیر قابل توجهی بر تابآوری کاربری اراضی دارند. از سوی دیگر، عوامل ساختاری-طبیعی تأثیر کمتری در مقایسه با عوامل اقتصادی و اجتماعی بر تابآوری اراضی دارند. این پژوهش با ترکیب روشهای تحلیل خوشهای و حساسیت، اطلاعات دقیق و کاربردی در زمینه تابآوری کاربری اراضی ارائه کرده و میتواند بهعنوان مدل مفهومی برای سایر شهرهای مشابه مورد استفاده قرار گیرد.