ارائه الگوی مدیریت عملکرد سازمانی در بخش دولتی ایران با رویکرد حکمرانی الکترونیک
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری،گروه مدیریت دولتی،واحد بیرجند،دانشگاه آزاد اسلامی،بیرجند،ایران
2 استادیار،گروه مدیریت دولتی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
3 استاد،گروه مدیریت،دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران
4 استادیار،گروه مدیریت دولتی،واحدبیرجند،دانشگاه آزاد اسلامی،بیرجند،ایران
doi
10.22034/fakh.2025.502294.1710چکیده
در سالهای اخیر، پیچیدگیهای محیطی، افزایش انتظارات شهروندان و محدودیت منابع از یک سو و پیشرفتهای فناورانه از سوی دیگر فشار مضاعفی بر سازمانهای دولتی برای بهبود عملکرد با رویکرد حکمرانی الکترونیک ایجاد کرده است؛ لذا هدف اصلی این پژوهش طراحی الگوی مدیریت عملکرد سازمانی در بخش دولتی با رویکرد حکمرانی الکترونیک است. پژوهش حاضر، از نظر هدف، بنیادی و از نوع تحقیقات پیمایشی است و در آن از نظریهی دادهبنیاد استفاده شده است. برای نظریهپردازی و شناسایی مضامین مدل از تئوری زمینهای مبنی بر رهیافت نظاممند استراوس و کوربین (1997) استفاده شده است. جامعهی آماری را، در این بخش از پژوهش، خبرگان دانشگاهی دارای تحصیلات مدیریتی و متخصصان حوزهی مدیریت و فناوری اطلاعات، بهخصوص مدیریت منابع انسانی و مدیریت رفتار سازمانی، و کارشناسان سازمان مدیریت و برنامهریزی تشکیل میدهند. در مجموع مصاحبهشوندگان %57 شاغل استان خراسان جنوبی و 7% شاغل استان خراسان شمالی بودهاند. برای تعیین این گروه از افراد از روشهای نمونهگیری هدفمند استفاده شده است که با 24 مصاحبه، اشباع نظری و کفایت محتوایی حاصل شد. پس از استخراج مفاهیم اولیه و کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مفاهیم با نسخهی ۲۱ نرمافزار مکس کیودا استخراج شدند. روایی مدل با استفاده از معیارهای گوبا و لینکلن (1985) مورد بررسی قرار گرفت و تأیید شد. پایایی مدل با استفاده از نرمافزار مکس کیودا انجام گرفت و مقدار ضریب کاپا برابر 74/0 بوده که بیشتر بودن از 61/0 نشان دهندهی پایایی مناسب مدل است؛ براساس نتایج حاصل از تحلیل کیفی، عوامل موثر بر مدیریت عملکرد سازمانی در قالب شش مؤلفهی پدیدهمحوری، عوامل زمینهای، عوامل علی، عوامل مداخلهگر، راهبرد و پیامدها تقسیم گردید. شبکهسازی سازمانها، شفافیت و پاسخگویی، پایداری و بهینهسازی مدیریت منابع، رهبری و مدیریت هوشمند از مهمترین اجزای مولفه محوری بوده است. عوامل زمینهای شامل سیاستگذاری و قوانین، پشتیبانی از مطالعات و تحقیقات، فرهنگسازی و زیرساخت حکمرانی الکترونیک بوده است. عوامل علّی شامل مدیریت دانش و مدیریت تغییرات؛ و عوامل مداخلهگر شامل پویاییهای اقتصادی، به کارگیری منابع انسانی، مداخلات دولتی و سیاسی، جذب منابع مالی بوده است. رقابت پذیری، تدوین سند راهبردی، اتخاذ رویکرد فعالانهی تعامل و مشارکت، فرهنگسازی و توانمندسازی کارکنان از مهمترین راهبردها بوده است و پیامدها شامل پیامدهای اجتماعی ـ فرهنگی، سازمانی و اقتصادی بوده است. با توجه به اهمیت حکمرانی الکترونیک در بهبود مدیریت عملکرد، این موضوع باید در سیاستگذاریها و برنامهریزیها مورد توجه مدیران دستگاههای اجرایی قرار گیرد. در اجرای بهینهی الگوی مدیریت عملکرد در سازمانهای دولتی لازم است نسبت به بازنگری در سیاستها و قوانین فضای مجازی، بهروزرسانی سیستم مدیریت دانش، پایش مستمر عملکرد، رعایت قوانین و عدالتمحوری در انجام امور، بهینهسازی مدیریت منابع، آموزش و توانمندسازی کارکنان و مدیران، برقراری نظام مشوقها، تدوین و پیادهسازی برنامههای بلندمدت و عملیاتی، فرهنگسازی و استفاده از ظرفیت جامعهی مدنی اقدام نمایند.
