فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خراسان بزرگ یکی از مناطق پراهمیت در شناخت دوره‌های فرهنگی از پیش از تاریخ تا دوران اسلامی به شمار می‌رود. با این حال، نبود انسجام در حفاری‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی، همراه با پراکندگی و ناهمگونی در بررسی‌ها، موجب ضعف در شناسایی فرهنگ‌های پیش از تاریخ در شرق ایران شده است.  تپه‌ی قشه توت، که در فاصله‌ی ۱۲ کیلومتری صالح‌آباد و ۷۷ کیلومتری شمال شرق شهرستان تربت جام در خراسان رضوی واقع شده و بر مسیر راه‌های ارتباطی این دو شهر قرار دارد، یکی از محوطه‌های غنی از آثار پیش از تاریخ محسوب می‌شود. این محوطه به دلیل گنجایش گسترده‌اش، امکان بررسی فرهنگ‌های این دوره را فراهم می‌آورد .در این پژوهش، پس از انجام بررسی‌های پیمایشی و برداشت ۱۱۴ نمونه به روش نمونه‌برداری سفال­های شاخص از شبکه‌های تعیین‌شده، تنها ۵۲ قطعه‌ی شاخص براساس، مطالعات تطبیقی ـ تحلیلی، مورد گونه‌شناسی و گاه‌نگاری قرار گرفته است. افزون بر این، تأثیر فرهنگ‌های "نمازگاه" و "یاز" که از فرهنگ‌های فرامنطقه‌ای به شمار می‌آیند، نیز تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که توالی استقراری این تپه از دوره‌ی مس ـ سنگ و مفرغ آغاز شده و تا دوره‌ی آهن به ‌صورت مستمر ادامه یافته است، به‌طوری که در دور‌ه‌ی آهن به بیشترین وسعت خود رسیده است. همچنین، گونه‌شناسی سفالینه‌ها نشان‌دهنده‌ی شباهت زیاد سفال‌های عصر مفرغ این تپه به دوره‌های نمازگاه III و IV است و سفال‌های عصر آهن آن نیز بیشترین شباهت را با دوره‌ی یاز I در ترکمنستان نشان می‌دهد. این موضوع بیانگر ارتباطات فرافرهنگی میان مناطق مختلف است.