فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: امروزه بوم‌گردی مبتنی بر کارآفرینی به‌عنوان راهکاری پایدار برای توسعه اقتصادی-اجتماعی و حفظ محیط‌زیست، با تأکید بر مشارکت جوامع محلی مطرح است. مناطق روستایی استان کهگیلویه و بویراحمد با چالش‌هایی نظیر بیکاری، فقر، مهاجرت، نابرابری در توزیع منابع، ناپایداری محیطی و ... مواجه‌اند. لذا این پژوهش با هدف تحلیل فضایی شاخص‌های بوم‌گردی‌کارآفرینی‌محور در سکونتگاههای روستایی انجام شده است.روش پژوهش: پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و همبستگی است. از بین کلیه روستاهای گردشگری و بوم‌گردی استان (30 روستا) باتوجه‌به شاخص‌های بوم‌گردی پژوهش (معماری بومی، میراث طبیعی، میراث معنوی، میراث تاریخی، امکانات و خدمات، مزیت‌ها-فرصت‌ها و قابلیت‌های بوم‌گردی) و با روش نمونه‌گیری هدفمند، 14 روستای دارای قابلیت بوم‌گردی انتخاب شدند و بر اساس فرمول کوکران از بین کلیه خانوارهای روستاهای دارای قابلیت بوم‌گردی (2167 خانوار) به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای (به نسبت تعداد خانوار هر روستا) تعداد 281 خانوار به طور تصادفی انتخاب ‌شدند. تحلیل داده‌ها با مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره (MARCOS و MEREC) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد میانگین تمام ابعاد و شاخص‌های بوم‌گردی (اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیست‌محیطی، نهادی-مدیریتی، زیرساختی-فنی و فردی-روان‌شناختی) پایین‌تر از حد متوسط نظری (۳) است. بیشترین ضعف در شاخص‌های «حمایت نهادهای دولتی» (۲.۶۸) و «زیرساخت‌های فنی» (۲.۶۲) مشاهده شد. نتایج تحلیل فضایی تفاوت‌های چشمگیری را بین روستاها نشان داد: روستای دره شهنیز به دلیل دسترسی به مرکز استان، زیرساخت‌های مناسب و مشارکت نهادی، بالاترین امتیاز را کسب کرد؛ درحالی‌که روستای میمند به دلیل انزوای جغرافیایی و کمبود حمایت‌ها، کمترین امتیاز را داشت. نتیجه‌گیری: در مجموع لزوم برنامه‌ریزی مبتنی بر عدالت فضایی، تقویت نهادهای محلی، سرمایه‌گذاری در آموزش و زیرساخت‌ها، و توسعه مشارکت جامعه محلی برای تبدیل پتانسیل‌های طبیعی و فرهنگی به فرصت‌های اقتصادی پایدار نمایان است. کلیدواژه‌ها: بوم گردی، تحلیل فضایی، کارآفرینی، کهگیلویه و بویر احمد، مدل مارکوس و مرک.