صلاحیت دیوان کیفری بینالمللی در رویارویی با چالش تابعیت مضاعف متهمان؛ با تأکید بر مورد رهبر کره شمالی
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه حضرت معصومه(س).
doi
10.22091/csiw.2024.9018.2383چکیده
دیوان کیفری بینالمللی بهعنوان محکمه قضایی که به محاکمه مجرمین بینالمللی میپردازد. مطابق اساسنامه خود در یکی از مواردی که صلاحیت رسیدگی دارد، زمانی است که متهم تبعه یکی از دولتهای عضو این دیوان باشد. این در حالی است که در اساسنامه این دیوان راهکاری برای احراز تابعیت متهمین پیشبینی نشده است. این مسئله در خصوص افراد دارای تابعیت واحد مشکلی ایجاد نمیکند، اما با توجه به روند رو به افزایش تعداد افراد دارای تابعیت مضاعف در سطح جهان این مسئله زمانی ایراد اساسنامه را آشکار میکند که یک متهم دو تابعیتی بوده و دارای تابعیت همزمان یکی از دول عضو دیوان و یکی از دول غیر عضو دیوان باشد. با توجه به اینکه دولتهای غیر عضو دیوان، مخالف محاکمه اتباعشان در این دیوان هستند، نحوه احراز صلاحیت دیوان برای محاکمه افراد دو یا چند تابعیتی از اهمیت حقوقی بالایی برخوردار است. طرح تقاضای تعقیب رهبر کره شمالی در دیوان (علیرغم عدم عضویت این کشور) از سوی برخی نهادهای غیردولتی با استناد به تابعیت کره جنوبی (دولت عضو دیوان) وی در سال 2016 بر اهمیت طرح این بحث افزود. این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال است که مبنای عملکرد دیوان برای احراز صلاحیت خود در رویارویی با افراد دارای تابعیت مضاعف که یکی از دولتهای متبوع آنها عضو دیوان و دیگری غیر عضو باشد چیست؟ نگارنده در این مقاله با استفاده از منابع کتابخانهای و با روش تحلیلی اثبات میکند که دیوان علیرغم سکوت اساسنامهاش میتواند با توجه به رویکردهایی که در حقوق بینالملل برای احراز تابعیت وجود دارد، به نحوی عمل نماید که هم مانع بیکیفرمانی شود و هم با احترام به حاکمیت دولتهای غیر عضو، مانع تعقیب اتباع آنها بدون ارائه ادلّه حقوقی محکم گردد.
