فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«عمومی‌سازی علم» فرایندی است که در طی آن، تولیدات جامعه علمی به سمع و نظر مخاطبان غیرعلمی رسیده و آنها را نیز از آخرین دستاوردهای اندیشه‌ای بشر، مطلع می‌سازد. دغدغه عمومی‌سازی در وهله اول منوط به معنای علم و رابطه آن با فرهنگ و در قدم دوم منوط به غایتی است که برای علم در نظر گرفته می‌شود و متولیان نهاد علم، تکفل آن را بر عهده می‌گیرند. در قدم بعدی نیز مبتنی بر دکترین و مدل رسانه‌ای است که اصحاب علم قصد دارند در قالب آن به امر عمومی‌سازی بپردازند. براین‌اساس می‌توان مدل‌های مختلفی برای عمومی‌سازی ذکر کرد؛ در جهان غرب این امر در قالب مدل «ژورنالیسم» صورت گرفته که ناظر به یک روش فنّاورانه برای توزیع و مدیریت شناختی دانش در سطح عمومی جامعه است. در جهان اسلام اما به دلیل ترادف علم با حکمت، مدل «دعوت» به عنوان دکترین عمومی‌سازی علم معرفی می‌شود که الگوی آرمانی در آن، بر هدایت و خیرخواهی نسبت به مخاطبان اصرار می‌ورزد. یافته‌های مقاله حاضر نشان می‌دهد که با انجام تطبیقی نامتوازن می‌توان تفاوت‌های مبنایی و روشی مدل «دعوت حکمی» و مدل «ژورنالیسم علمی» را در چهار ساحت «الگوی ارتباطی»، «محتوا»، «هدف ارتباط» و «مخاطب» تبیین نمود. امروزه توجه به این تفاوت‌ها، بایدها و نبایدهای متفاوتی را پیش روی اندیشمندان فعال در شبکه‌های اجتماعی می‌گذارد.